ΙΣΤΟΡΙΑ: Οι 3 Αρχιεπίσκοποι Κύπρου που τάχθηκαν ενάντια στην Ένωση με την Ελλάδα

Το μεγάλο συλλαλητήριο και η «δολοφονία» του “αγγλόφιλου” Αρχιεπισκόπου Λεόντιου το 1947

arcibishops-of-cyprusΗ εκκλησία της Κύπρου κατέχει σημαντική θέση αναφορικά με τη δράση της για διατήρηση της ελληνικής ταυτότητας και της εθνικής συνείδησης της Κύπρου, ειδικότερα κατά την περίοδο της αγγλοκρατίας. 

Πρωτοστάτησε στους επίσημους αγώνες των Ελλήνων της Κύπρου για απελευθέρωση από τους αποικιοκράτες και πολλές φορές έφερε στο διεθνές πολιτικό προσκήνιο το δυσεπίλυτο κυπριακό ζήτημα.

Η Εκκλησία της μεγαλονήσου έλαβε, μάλιστα, το όνομα Εθναρχία υιοθετώντας έναν εθνοκεντρικό ρόλο που βασικό της στόχο είχε την Ένωση με την Ελλάδα.

Αρχιεπίσκοπος Σωφρόνιος Γ’

Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Σωφρόνιος Γ’ με τον ερχομό στη Λευκωσία του πρώτου Άγγλου Ύπατου Αρμοστή της Κύπρου Υποστράτηγου Sir Garnet Joseph Wolseley εξέφρασε την επιθυμία των Ε/κ για Ένωση με την Ελλάδα λέγοντας του:

“Η Κύπρος οικείται υπό λαού φιλησύχου και ευαγώγου, όστις δεν αρνείται την καταγωγήν και τους πόθους του, και επιθυμεί να εθισθή εις την οδόν την ευθείαν, εις την οδόν δηλονότι της αληθείας, του καθήκοντος και της ελευθερίας[2]. Αποδεχόμεθα την μεταπολίτευσιν τοσούτω μάλλον καθ΄ όσον έχομεν την πεποίθησιν ότι η Μεγάλη Βρεταννία θα βοηθήση την Κύπρον, ως έπραξε και περί των Ιονίων Νήσων να ενωθή με την μητέρα Ελλάδα, με την οποίαν φυσικώς συνδέεται”.

Υπήρξαν, όμως, όλοι οι εκκλησιαστικοί ηγέτες πρωτοστάτες της πολυπόθητης λαϊκής βούλησης για Ένωση με την Ελλάδα;

Τρεις εξ αυτών για δικούς του λόγους δεν ήθελαν την Ένωση με την Ελλάδα…

Οι τρείς Αρχιεπίσκοποι

Τρεις Αρχιεπίσκοποι για ανεξήγητους, αδιευκρίνιστους και ανομολόγητους- ίσως- λόγους- από τη στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία των Ε/κ και μέρος των Τ/κ ήθελαν την Ένωση με την Ελλάδα – δεν επιθυμούσαν να συνεχίσουν τον αγώνα για αποτίναξη των αποικιοκρατών εκφράζοντας μια μετριοπαθή στάση που σκοπό είχε να παραγκωνιστεί η ιδέα της Ένωσης και να ομαλοποιηθούν οι σχέσεις με τους Βρετανούς.

Κύριλλος Β’

kyrill_vΟ Αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Β΄γεννήθηκε στον Πρόδρομο στις 26 Οκτωβρίου 1845. 

Ο θάνατος του Σωφρόνιου Γ’ δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα για τη διαδοχή του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Από τη μ ια ήταν ο Κιτίου Κύριλλος και από την άλλη ο Κυρήνειας Κύριλλος.

Ο Κιτίου ήταν θιασώτης της άμεσης και άνευ όρων Ένωσης με την Ελλάδα ενώ ο Κυρήνειας υπήρξε μετριοπαθής χωρίς να είναι διατεθειμένος να ασκήσει ιδιαίτερη πίεση στους Βρετανούς για την επίτευξη της λαϊκής, εθνικής βούλησης.

Και οι δύο ιερωμένοι ήταν έντονες προσωπικότητες και κατάφεραν με την αδιαλλαξία τους να διχάσουν το λαό αναγκάζοντας εκ των έξω παρέμβαση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων που έβλεπαν την κατάσταση να ξεφεύγει από τα εκκλησιαστικά.

Το 1908 εκλέχθηκε ο Κυρήνειας Κύριλλος με τη βοήθεια του Οικουμενικού Πατριάρχη, κάτι που εξόργισε τον κυπριακό λαό.

Οι διαμαρτυρίες του κόσμου για τη μετριοπάθεια του σχετικά με το Ενωτικό ζήτημα επέφεραν ένα παλλαϊκό συλλαλητήριο στη Λευκωσία. Πλήθος κόσμου επιτέθηκε στην Αρχιεπισκοπή προκειμένου να εμποδίσει την ενθρόνιση του Κύριλλου Κυρήνειας με τους Άγγλους να παρεμβαίνουν προκειμένου να ανακόψουν το πλήθος και εντέλει να εκκενώνουν την Αρχιεπισκοπή.

Εντέλει, αντιλαμβανόμενος ότι η πλειοψηφία των Ε/κ δεν τον ήθελε για Αρχιεπίσκοπο λόγω των μετριοπαθών του πεποιθήσεων για το Ενωτικό ζήτημα και κατόπιν παρέμβασης του Πατριάρχη Αλεξανδρείας παραιτείται και στον αρχιεπισκοπικό θρόνο ανεβαίνει ο Κιτίου Κύριλλος, υπέρμαχος της άμεσης Ένωσης με την Ελλάδα.

Κύριλλος Γ’

kyrill_0Ο Αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Γ΄ γεννήθηκε το 1859  στο Πραστειό της Μεσαορίας και πέθανε το 1933. Το 1895 εξελέγη Επίσκοπος Κερύνειας και το Νοέμβριο του 1916 εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Κύπρου. Το εκκλησιαστικό του έργο σημαντικό και πολυποίκιλο με διεθνή χριστιανική δράση και παρουσία στο Λονδίνο. 

Ο απόηχος των προσπαθειών του έφτασε, μάλιστα, και στην Αμερική θέτοντας τις βάσεις της προσπάθειας εύρεσης σύμπνοιας ανάμεσα στις εκκλησίες. Πρωτοστάτησε στην προσπάθεια συνεργασίας των ανά των κόσμων εκκλησιών με όραμα την από κοινού πορεία του χριστιανισμού.

Ο Κύριλλος Γ’, όμως, δεν θέλησε να συνεχίσει τον αγώνα του Κύριλλου Β’ για Ένωση με την Ελλάδα και αποστασιοποιήθηκε από τα πολιτικά δρώμενα της μεγαλονήσου αρκούμενος σε μιαν προσπάθεια εκκλησιαστικής συνεργασίας με τους Βρετανούς.

Πολλές ήταν οι περιπτώσεις όπου ο Κύριλλος Γ’ κατηγορήθηκε για σύμπλευση με τους Βρετανούς αποικιοκράτες και για απομάκρυνση από την ενωτική ιδέα.

Αρχιεπίσκοπος Λεόντιος ο «δολοφονηθείς»

Ο Αρχιεπίσκοπος Λεόντιος γεννήθηκε στις 3 Μαρτίου του 1896 και παρέμεινε Αρχιεπίσκοπος για 37 μέρες πριν τον ξαφνικό του θάνατο. Σπούδασε στην Αθήνα και στις ΗΠΑ (Κολούμπια και πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης) έχοντας ευρύ γνωστικό πεδίο αλλά και κοινωνική μόρφωση.

leontios-churchillΉταν ο μόνος εκ των επισκόπων που δεν εκδιώχθηκε από τους Άγγλους (είχαν εκδιωχθεί ως ταραξίες αλλά και υποκινητές του λαού ενάντια στην αυταρχικότητα των Βρετανών).

Λόγω της έκρυθμης κατάστασης αλλά και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν επετράπη από τις συνθήκες η εκλογή Αρχιεπισκόπου αμέσως μετά το θάνατο του Κύριλλου Γ’. Με το πέρας του πολέμου οι ίδιοι οι Βρετανοί (οι οποίοι καλοέβλεπαν την εκλογή του Λεόντιου λόγω της μετριοπάθειας του) επέτρεψαν την εκλογή νέου Αρχιεπισκόπου κάτι που έμελλε να διχάσει την κοινή γνώμη.

Από τη μια, οι ενωτικοί (που ήταν και η συντριπτική πλειοψηφία) υποστήριζαν την εκλογή του Σιναιού Πορφύριου ενώ η μερίδα των Ε/κ που δεν επιθυμούσε την Ένωση υποστήριζε την εκλογή του Λεόντιου.

Στις 20 Ιουνίου 1947 ο Λεόντιος εκλέχθηκε Αρχιεπίσκοπος αλλά δεν έμελλε να παραμείνει σ’ αυτή τη θέση πέραν των 37 ημερών.

Στις 26 Ιουλίου πέθανε ξαφνικά σε ηλικία 51 ετών. Οι αρχές και η κοινή γνώμη πίστευαν ότι ο Λεόντιος λόγω και των αντιενωτικών του πεποιθήσεων δολοφονήθηκε δια δηλητηριάσεως κάτι που δεν ερευνήθηκε καθόλου και δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ.

Ο δρόμος του διχασμού είχε ανοίξει για τα καλά χωρίς να αφήνει ανεπηρέαστη και την ίδια την εκκλησία.

Η πλειοψηφία επιδίωκε την Ένωση.

Μια μειοψηφία, όμως, δεν πίστευε ή δεν ήθελε να πιστέψει σε αυτήν. Ρεαλιστές ή όχι, φιλοαποικιοκράτες ή όχι κανείς δεν θα μάθει.

Το μόνο σίγουρο για τον ιστορικό του μέλλοντος είναι ο διχασμός των Ελληνοκυπρίων και η εισχώρηση του παντού…

Αντρέας Πολυκάρπου

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.