Θλίψη για τον χαμό του Νίκου Σιαφκάλη- Η πορεία του μεγάλου καλλιτέχνη

Μια μεγάλη μορφή του θεάτρου πέρασε στην αιωνιότητα, αφήνοντας ένα σημαντικό κενό στην πολιτιστική μας ζωή.

Ο τραγικός χαμός του Νίκου Σιαφκάλη προκάλεσε θλίψη σε όλη την κυπριακή κοινή γνώμη. Σε όλη του τη ζωή και πορεία, ο σπουδαίος ηθοποιός και σκηνοθέτης υπηρέτησε την τέχνη του με αφοσίωση, ήθος και με μεγάλη απέχθεια στους συμβιβασμούς και σε οτιδήποτε είχε την αύρα του «κατεστημένου». 

Υπήρξε αγωνιστής της υπεράσπισης της πολιτιστικής μας ταυτότητας, της διατήρησης και ανανέωσης της παράδοσής μας, της ένταξης του θεάτρου στην εκπαίδευση, πρωτοστάτης για την καθιέρωση του στάτους του καλλιτέχνη και σθεναρός μαχητής, όπως ο ίδιος δήλωνε, ενάντια στην εισβολή των μεταλλαγμένων σπόρων της πολιτιστικής υποκουλτούρας, ο Νίκος Σιαφκάλης με μια πορεία 60 συνεχών χρόνων στο θέατρο, αφήνει παρακαταθήκη στο κυπριακό θέατρο και στις επόμενες γενιές το πλούσιο έργο και την πολυσχιδή πορεία του.

Ήδη το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού ανακοίνωσε ότι η κηδεία του θα τελεστεί δημοσία δαπάνη. Παράλληλα, σε συνεννόηση με το Κυπριακό Κέντρο Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου αποφασίστηκε ότι η φετινή διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, το οποίο γιορτάζει φέτος 20 χρόνια ζωής, θα αφιερωθεί στη μνήμη του.

Στη μνήμη του το Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος

Το Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου ανακοίνωσε ότι αφιερώνει το φετινό Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος στη μνήμη του Νίκου Σιαφκάλη, του εμπνευστή, ιδρυτή και πρωτεργάτη του, ο οποίος με πίστη, όραμα και πείσμα κατάφερε να το εδραιώσει. Η αφιέρωση αυτή αποτελεί έναν ελάχιστο φόρο τιμής.

Το ΚΚΔΙΘ εκφράζει τη θλίψη του για το θάνατο του Νίκου Σιαφκάλη, «ενός ξεχωριστού ανθρώπου, φίλου, συνεργάτη, ηθοποιού και σκηνοθέτη, ο οποίος υπηρέτησε άοκνα το Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου από την ίδρυσή του, ως ιδρυτικό στέλεχος, ως πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου από το 1977 έως το 1983, ως μέλος του Δ.Σ. και ως διευθυντής του από το 1988 μέχρι το 2004».

Το ΚΚΔΙΘ εκφράζει τα βαθιά του συλλυπητήρια στην οικογένεια και σε όλους τους συγγενείς.

«Η προσφορά και η βαθιά του αγάπη για τον πολιτισμό και κυρίως για το ΚΚΔΙΘ, θα συνεχίσουν να αποτελούν σημαντικό σημείο αναφοράς για όλους μας» αναφέρει η σχετική ανακοίνωση.

Συλλυπητήρια από το ΥΠΠ και ΘΟΚ

Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη του «για το χαμό του διακεκριμένου ηθοποιού, σκηνοθέτη και σημαντικού ανθρώπου του κυπριακού θεάτρου, Νίκου Σιαφκάλη».

Σημειώνει ότι στη μακρά του πορεία ως ηθοποιός και σκηνοθέτης, συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάπτυξη και εξέλιξη του κυπριακού θεάτρου καθώς υπήρξε ένας από τους πρωτεργάτες και θεμελιωτές του σύγχρονου θεάτρου στον τόπο μας από διάφορες θέσεις, ως σκηνοθέτης, θιασάρχης, καλλιτεχνικός διευθυντής, ηθοποιός, μεταφραστής.

Ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου εξέφρασε την οδύνη του για τον αδόκητο θάνατο του Νίκου Σιαφκάλη, «ενός ξεχωριστού ανθρώπου, θεμελιωτή του κυπριακού θεάτρου και μία από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες του πολιτισμού».

Στη συλλυπητήρια ανακοίνωση αναφέρει πως η αγωνιστικότητά του, η αυταπάρνηση και η βαθιά του γνώση για το θέατρο θα συνεχίσουν να αποτελούν σημαντικό σημείο αναφοράς για τις επερχόμενες γενιές.

«Ο ΘΟΚ είχε την τιμή να συνεργαστεί  μαζί του σε σκηνοθεσίες  πολυάριθμων παραγωγών ανάμεσα στις οποίες,  Δον Καμίλλο (1973-1974), Θεανώ (1973-1974), Ο Καυκασιανός Κύκλος με την Κιμωλία (1975-1976), Οι Μάγισσες του Σάλεμ (1976-1977), Καποδίστριας (1977-1978), Οι Καλόγεροι (1979-1980), Θανασάκης ο Πολιτευόμενος (1980-1981), Ιωαννίκιος (1982-1983), Ήταν όλοι τους παιδιά μου (1987-1988), Φουλ Μεζέ (1988-1989), Το Παιχνίδι του Έρωτα και του Θανάτου (1989-1990), Ένας Ήρως με Παντόφλες (1989-1990), Στης Κύπρου το Βασίλειο (1991-1992).

Η οικογένεια του θεάτρου εκφράζει τα ειλικρινή της συλλυπητήρια στην οικογένειά του» αναφέρει η ανακοίνωση του οργανισμού.

Οι ιδιότητές του: Σκηνοθέτης, ηθοποιός, επίτιμος πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτιστικής Ταυτότητας και  Ανάπτυξης του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, επίτιμο μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, πρώην πρόεδρος του Δ.Σ. και διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, πρώην μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, διευθυντής του Διεθνούς Θερινού Ινστιτούτου Αρχαίου Ελληνικού Δράματος.

Η ζωή και η πορεία του 

O Νίκος Σιαφκάλης γεννήθηκε στη Δρούσεια της Πάφου το 1934. Από τη δεκαετία του ’60 μέχρι τις μέρες μας εμπλέκεται ενεργά στα θεατρικά πράγματα της Κύπρου, με εξαίρεση τη διετή απουσία του στην Αθήνα (1964, 1965), ως καθηγητής υποκριτικής στη Σχολή Θεάτρου του Κωστή Μιχαηλίδη και την τριετή θητεία του (1983-1986) ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου Αγρινίου.

Ο Νίκος Σιαφκάλης αφοσιώθηκε στην αναδιοργάνωση του Κυπριακού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου «πιστεύοντας αφελώς ότι ήταν δυνατό να θεραπεύσω το άρρωστο θεατρικό κατεστημένο, επικαλούμενος ως μοχλό πίεσης τις πρόνοιες του καταστατικού χάρτη του διεθνούς οργανισμού». 

Δεν είχε εγκαταλείψει την καλλιτεχνική πορεία του όπως, ίσως, πίστευαν αρκετοί θεατρόφιλοι. Απεναντίας, όπως έλεγε, συνέχισε «το βάδισμα ως μοναχικός οδοιπόρος».

Σπούδασε στο Κάρντιφ της Ουαλίας, στο νυκτερινό παράρτημα της Βασιλικής Ακαδημίας Δραματικής Τέχνης του Λονδίνου και στη συνέχεια στο Guildhall School of Music and Drama, στο Λονδίνο.

Η πορεία του στον χώρο του θεάτρου, αρχίζει από τα μαθητικά του χρόνια και συνεχίζεται στα χρόνια των σπουδών του στο Λονδίνο. Στη συνέχεια συμμετείχε στο θέατρο της παροικίας και στο αγγλικό θέατρο, το ραδιόφωνο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Επίσης, είχε σκηνοθετήσει δεκάδες έργα του αρχαίου ελληνικού δράματος που παρουσιάστηκαν στην Κύπρο.

Τελείωσε το Δημοτικό σχολείο της Δρούσειας και πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια, με φτώχεια. Στη συνέχεια φοίτησε στο Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου και τα τελευταία τέσσερα χρόνια στο Ελληνικό Γυμνάσιο Πάφου.

Στην Πάφο νοίκιαζαν με την αδελφή του ένα μικρό δωμάτιο και πήγαιναν σχολείο. Εκεί ευτύχησε να έχει καθηγήτρια των Νέων Ελληνικών την Αμαρυλλίδα Ποταμίτου, η οποία τον επέλεξε μαζί με άλλους συμμαθητές και συμμαθήτριες του για να λάβει μέρος στο έργο Χατζιηπεζούνα. Όπως έλεγε ο ίδιος, αυτή η πρώτη επαφή του με το θέατρο ήταν αυτό που λένε «κεραυνοβόλος έρωτας».

Το επόμενο καλοκαίρι του 1949 πρωτοστάτησε στην ίδρυση του θιάσου «Δρούσεια», ενός αυτοσχέδιου, πρόχειρου συγκροτήματος που το αποτελούσαν μαθητές του Δημοτικού σχολείου Δρούσειας, αλλά που στην παιδική φαντασία του προσλάμβανε διαστάσεις επαγγελματικού θεάτρου. Το πρώτο έργο που ανέβασε ο «θίασος» ήταν «Το Κοκκαλούιν του Πουπούξιου», αγνώστου συγγραφέως, το οποίο και παρουσίασε στα καφενεία Δρούσειας, Ίνιας, Κάθηκα και Πέγειας, πάνω σε αυτοσχέδιες σκηνές από ενωμένα τραπέζια, τρία επί δύο. Ο θίασος επέζησε και τα επόμενα δύο χρόνια, μέχρι και τον Αύγουστο του 1952 που ο Σιαφκάλης αποφοίτησε από το Γυμνάσιο και αναχώρησε για την Αγγλία μαζί με το κύμα της μεγάλης μετανάστευσης, σε αναζήτηση εργασίας.

Πρώτος σταθμός του στην Αγγλία ήταν το Κάρντιφ της Ουαλίας, για να εργαστεί στο εστιατόριο ενός θείου του, απέναντι από το κάστρο της πόλης που φιλοξενούσε τότε το νυκτερινό παράρτημα της Βασιλικής Ακαδημίας Δραματικής Τέχνης του Λονδίνου. Δεν έχασε καθόλου καιρό. Παρακολούθησε για έξι μήνες νυκτερινά μαθήματα και στη συνέχεια έδωσε εξετάσεις στην Ακαδημία του Λονδίνου, αλλά απέτυχε.

Τότε υπήρχαν μόνο άλλες δύο θεατρικές σχολές στο Λονδίνο, το Weber Douglass και το Guildhall School of Music and Drama. Έδωσε εξετάσεις στο Guildhall School of Music and Drama, με επιτυχία αυτή τη φορά. Έτσι, βρέθηκε από τη Δρούσεια της Πάφου στη σκηνή της Δραματικής Σχολής Guildhall του Λονδίνου. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του δούλευε τα βράδια σε διάφορα εστιατόρια, είτε πλένοντας πιάτα, είτε στην κουζίνα ως βοηθός μάγειρας.

Εκείνη την εποχή το μεταναστευτικό κύμα είχε ήδη συμπαρασύρει στο Λονδίνο τους Μιχάλη Κακογιάννη, Φαίδρο Στασίνο, Γιώργο Παστελλίδη, Γιώργο Ευγενίου, Τάκη και Γιαννούλα Φραγκοφίνου, Χάρη Ταρδίο και πολλούς άλλους επώνυμους και μη καλλιτέχνες από την Κύπρο.

Τον Απρίλιο του 1956 ο Νίκος Σιαφκάλης έπαιξε στην παράσταση του Στραβόξυλου του Δημήτρη Ψαθά, που δόθηκε στο θέατρο Σκάλα Λονδίνου και τον Ιούνιο του 1957, κατά την τελετή αποφοίτησης των τριτοετών φοιτητών, συμμετείχε στην παράσταση The Crucible του Arthur Miller που παρουσιάστηκε στο θέατρο του Guildhall School of Music and Drama.

Eπιστροφή του στην Κύπρο

Με την επιστροφή του στην Κύπρο το 1960 συμμετείχε ως ηθοποιός στο Κυπριακό Θέατρο, στο Νέο Θέατρο και στον Οργανισμό Θεατρικής Αναπτύξεως Κύπρου (ΟΘΑΚ). Με τον ΟΘΑΚ κάνει τις πρώτες του σκηνοθεσίες στην Κύπρο μέχρι το 1964, οπότε ταξιδεύει στην Αθήνα και συνεργάζεται με τον Κωστή Μιχαηλίδη, τόσο στη Σχολή Θεάτρου Αθηνών του τελευταίου, όπου δίδαξε υποκριτική, όσο και σε θεατρικές παραστάσεις ως βοηθός του. Δύο χρόνια αργότερα επιστρέφει στην Κύπρο,  όπου συνεργάζεται και πάλι με τον ΟΘΑΚ, αλλά και με το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου ως έκτακτος συνεργάτης.

Το 1967 ίδρυσε τον Θίασο Νίκου Σιαφκάλη, που παρά τη βραχεία πορεία του ανέβασε πρωτοποριακά για την εποχή έργα του σύγχρονου δραματολογίου στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας και σε περιοδείες ανά το παγκύπριο.

Με την ίδρυση του ΘΟΚ προσελήφθη τακτικός σκηνοθέτης και ηθοποιός, όπου σκηνοθέτησε με επιτυχία δεκάδες έργα και πρωταγωνίστησε σε δεκάδες άλλα, συνεργασία που εκτείνεται μέχρι και το 1983, οπότε και αποχώρησε με άδεια άνευ απολαβών λόγω της ανάληψης της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, μετά από πρόσκληση της τότε Υπουργού Πολιτισμού Μελίνας Μερκούρη.

Επέστρεψε στην Κύπρο το 1986 και αφοσιώθηκε στην αναδιοργάνωση του Κυπριακού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, του οποίου διετέλεσε Πρόεδρος (από την ίδρυσή του το 1977 μέχρι το 1983), μέλος του Δ.Σ. και Διευθυντής από το 1988 μέχρι το 2004. Στην πολυσχιδή του παρουσία στο Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΚΚΔΙΘ) εγκαθίδρυσε με όραμα και πείσμα ως θεσμό το Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, το Διεθνές Συμπόσιο Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, τη Θερινή Σχολή και τη Διεθνή Συνάντηση και Φεστιβάλ Ανώτερων Δραματικών Σχολών και Θεατρικών Τμημάτων Πανεπιστημίων. Εκπροσώπησε το ΚΚΔΙΘ σε συνέδρια, συμπόσια και συναντήσεις στο εξωτερικό προβάλλοντας με τον πιο δυνατό τρόπο τον πολιτισμό της χώρας μας, υπογράφοντας διμερείς συμφωνίες με άλλα εθνικά Κέντρα του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (ΔΙΘ) και διετέλεσε μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του ΔΙΘ για δύο θητείες.

Δίδαξε θέατρο στην Παιδαγωγική Ακαδημία Κύπρου, παρουσίασε δικές του ανεξάρτητες παραγωγές και ασχολήθηκε με την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Έλαβε μέρος με ανακοινώσεις σε δεκάδες διεθνή συνέδρια και διασκέψεις στην Κύπρο και το εξωτερικό και δημοσίευσε δεκάδες άρθρα και ανακοινώσεις σε περιοδικά και εφημερίδες.

Το 2008 τιμήθηκε με το ανώτατο βραβείο της κυπριακής πολιτείας, το Αριστείο Γραμμάτων, Τεχνών και Επιστημών, ενώ το Κίνημα Σοσιαλδημοκρατών ΕΔΕΚ του απένειμε το Βραβείο Δώρου Λοΐζου.

Στο 34ο Παγκόσμιο Συνέδριο ΔΙΘ στο Ερεβάν της Αρμενίας το 2014, τα Μέλη της Διεθνούς Επιτροπής για την Πολιτιστική Ταυτότητα και Ανάπτυξη/Committee for Cultural Identity and Development (CIDC) ανέθεσαν ομόφωνα στον Νίκο Σιαφκάλη τη θέση του Επικεφαλής του Συμβουλίου της, ως Επίτιμου Προέδρου, λόγω της πολύχρονης πείρας και δράσης του σε αυτήν, ενώ το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου τον τίμησε ανακηρύσσοντάς τον ως Επίτιμο Μέλος του.

Το 2014 εξέδωσε το βιβλίο του «Νίκος Σιαφκάλης: Η πορεία μου στο θέατρο», αυτοβιογραφικό και παράλληλα περίγραμμα των θεατρικών πραγμάτων της Κύπρου, το οποίο προ ημερών παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση, που πραγματοποίησε το Ίδρυμα Λυσσαρίδη. Το βιβλίο αναφέρεται στην πορεία του στον χώρο του θεάτρου, αρχίζοντας από τα χρόνια των σπουδών του στο Λονδίνο (1952-1957), τη συμμετοχή του στο θέατρο της παροικίας και στο αγγλικό θέατρο, το ραδιόφωνο, την τηλεόραση και τον κινηματογράφο.

Ο Σιαφκάλης υπήρξε ένα από τα άτομα που έκρυβε στο σπίτι του, στη Λευκωσία, τον πολιτικό και ποιητή Αλέξανδρο Παναγούλη (1939–1976), όταν δραπέτευσε από τα χέρια της Χούντας των Συνταγματαρχών (1967-1974) και έφθασε στην Κύπρο. Ο Παναγούλης είναι παγκόσμια γνωστός, ιδιαίτερα για τη θαρραλέα του πράξη, την απόπειρα δολοφονίας του δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλου στις 13 Αυγούστου 1968, αλλά και για την αντοχή του στα βασανιστήρια που ακολούθησαν.

Στη μεταπολίτευση εκλέχθηκε βουλευτής με την Ένωση Κέντρου (Ε.Κ.). Αργότερα η ομάδα αυτή ίδρυσε το Σοσιαλιστικό Κίνημα Κύπρου, του οποίου ο υπήρξε ιδρυτικό μέλος και μέλος της κεντρικής επιτροπής.

Το 1975 ο Νίκος Σιαφκάλης παντρεύτηκε με την Ιωάννα Καμμένου, με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη και απέκτησαν έναν γιο, τον Ευθύμιο.

>>> Νίκος Σιαφκάλης: Η αυτοψία και η φουσκωτή βάρκα

One thought on “Θλίψη για τον χαμό του Νίκου Σιαφκάλη- Η πορεία του μεγάλου καλλιτέχνη

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s