Ενδιάμεση συμφωνία χωρίς επιστροφή

Γράφει ο Γιάννος Χαραλαμπίδης

Συμφωνία επί των βασικών πτυχών του Κυπριακού,  χωρίς επιστροφή, με τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων  τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους είναι οι βασικοί  στόχοι του Ειδικού Συμβούλου του ΓΓ του ΟΗΕ στο Κυπριακό  Έσπεν Μπαρθ Έιντε,  κατά τη διάρκεια του νέου κύκλου συνομιλιών στην Ελβετία. Τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι οι συνομιλίες θα διαρκέσουν ώς τις 7 Ιουλίου. Η 30ή  Ιουνίου χαρακτηρίζεται ως καθοριστική για την πορεία των συνομιλιών, ημέρα κατά την οποία θα είναι παρών σε αυτές  και ο ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.  

Ενδιάμεση συμφωνία

Αυτοί είναι οι βασικοί άξονες  της ενημέρωσης που έχει η ΕΕ από τα Ην. Έθνη για το Κυπριακό, και είναι εις γνώσιν της Λευκωσίας. Υπάρχει, μάλιστα, σχετικό γραπτό σημείωμα. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι τις τρεις πρώτες μέρες θα διαφανεί εάν θα είναι η Διάσκεψη επιτυχής ή όχι. Τις πρώτες μέρες, όπως τονίζεται, η Διάσκεψη θα διεξαχθεί σε πολιτικό επίπεδο και  στη συνέχεια θα δοθεί η σκυτάλη σε  τεχνοκράτες. Εκτός και αν αποφασιστεί αλλιώς. Ο  κ. Έιντε εμφανίζεται, όπως πάντα, αισιόδοξος και προσδοκά ότι  μπορεί να επιτευχθεί «συμφωνία επί των βασικών πτυχών» του Κυπριακού ή συμφωνία «κατά προσέγγιση». Όπως  τα Ην. Έθνη ενημέρωσαν την ΕΕ, στόχος είναι «μια πολιτική συμφωνία επί των πιο ευαίσθητων θεμάτων (βασικών πτυχών), έτσι ώστε να δημιουργηθεί μια κατάσταση χωρίς επιστροφή (point of no return)”.  Εάν  ένα τέτοιο σενάριο εξελιχθεί ομαλά, τα Ην. Έθνη αναμένουν ότι τους επόμενους μήνες θα ολοκληρωθούν οι συμφωνίες επί όλων των πτυχών του Κυπριακού και τον Νοέμβριο, όπως έχει πει κατ’ ιδίαν ο κ. Έιντε σε αξιωματούχους της  ΕΕ, θα διεξαχθούν τα δημοψηφίσματα, αφού, όπως εκτιμά,  δεν θα είναι δύσκολη η συγγραφή του κοινού συντάγματος και των άλλων δύο, δηλαδή αυτών των συνιστώντων κρατών.

Μεταβατική περίοδος 

Επί  τη βάσει αυτών των δεδομένων, τα Ην. Έθνη αναμένουν από την ΕΕ να είναι έτοιμη για τη συγγραφή της «Συνθήκης Προσαρμογής» (Act of Adaptation) για  τη συμμετοχή του πολιτειακού συστήματος, που θα προκύψει από τη λύση, στην Ε.Ε. Στη Συνθήκη αυτή θα περιληφθούν, μεταξύ άλλων:

Α. Ενδεχόμενες αποκλίσεις από τις αρχές και αξίες της Ε.Ε. Οι όποιες αποκλίσεις θα καταστούν τμήμα του κοινοτικού κεκτημένου.

Β. Τα μέτρα  της μεταβατικής, όπως τονίζεται, περιόδου ( measures of transitional period) για την προσαρμογή «της νέας τάξης πραγμάτων» της Κύπρου (new state of affaires). 

Δύο τραπέζια

Σχετικά με τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί στο Κρανς Μοντάνα της Ελβετίας, τα Ην. Έθνη έχουν ενημερώσει την ΕΕ ότι τις πρώτες μέρες των συνομιλιών θα υπάρχουν δύο τραπέζια. Στο ένα θα παρακαθήσουν οι εγγυήτριες δυνάμεις και οι δύο Κοινότητες (Πενταμερής), ενώ παρατηρητής θα είναι η Ε.Ε. Υπάρχει και το σενάριο να παρακαθήσουν αρχικά οι εγγυήτριες δυνάμεις μόνες τους και μετά να εμπλακούν οι δύο Κοινότητες. Σε αυτό το τραπέζι θα συζητούνται ζητήματα ασφάλειας. Στο άλλο τραπέζι θα συζητούνται  οι άλλες πτυχές του Κυπριακού, δηλαδή το εδαφικό, το περιουσιακό, η διακυβέρνηση και η κατανομή των εξουσιών.  Τις πρώτες τρεις ημέρες, η συμμετοχή θα είναι σε επίπεδο ηγετών και Υπουργών Εξωτερικών, προφανώς από μέρους των εγγυητριών δυνάμεων. Η Βρετανία θα είναι παρούσα με τον Υφυπουργό και όχι τον Υπουργό Εξωτερικών Υποθέσεων της χώρας. Την Ε.Ε. θα εκπροσωπήσουν η Ύπατος Εκπρόσωπος της Κοινής Άμυνας και Εξωτερικής Πολιτικής  Φεντερίκα Μογκερίνι, η οποία θα μεταβεί στις συνομιλίες στις  30 του μήνα, καθώς  και ο Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Φρανς Τίτερμαν, ο οποίος θα βρίσκεται στην Ελβετία εξ αρχής.

Διασταύρωση και Συνθήκη Εφαρμογής  

Ως προς το  «κοινό έγγραφο» για την ασφάλεια, η Ε.Ε. εκτιμά ότι ο κ. Έιντε  δεν προχωρεί στην υποβολή λύσεων στα προβλήματα, αλλά στην καταγραφή θέσεων που έχουν διατυπώσει οι δύο πλευρές. Πάντως, η  Κυβέρνηση θεωρεί ότι στο  έγγραφο για την ασφάλεια υπάρχουν έντονες τουρκικές πινελιές. Ταυτοχρόνως, αναφέρεται σε Συνθήκη Εφαρμογής, αφήνοντας ανοικτά παράθυρα για την  παραμονή στρατευμάτων και μετά τη λύση, ενώ θέτει επί τάπητος τη νομιμοποίηση του εποικισμού και την αλλαγή της βάσης των συνομιλιών μέσα από το θέμα των τεσσάρων βασικών ελευθεριών, το οποίο εμφανίζει με τη μορφή της «πληθυσμιακής ισορροπίας». Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το «κοινό έγγραφο» για την ασφάλεια αποτελεί ένα  κοκτέιλ από  θέσεις των δύο πλευρών, επί του οποίου, όμως, εάν δεν γίνουν αλλαγές, δεν μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία. Πάντως, ο κ. Έιντε έχει ενημερώσει την Ε.Ε. ότι στο θέμα της ασφάλειας εμπίπτουν  τα εξής κεφάλαια: Η Συμφωνία Διευθέτησης  και το Συνταγματικό, τα Εργαλεία της Εσωτερικής  Ασφάλειας, τα Μέτρα για την Εφαρμογή της Ασφάλειας, με τη συμμετοχή, όπως τονίζεται από πλευράς ΟΗΕ, των Εγγυητριών Δυνάμεων, δηλαδή και της Τουρκίας, που σημαίνει ότι δεν αποχωρεί πλήρως από την Κύπρο. Και εδώ προκύπτει ένα άλλο θέμα που ανησυχεί τη Λευκωσία, όπως κυβερνητικές πηγές τονίζουν: Αυτός του ρόλου που θα έχει η Τουρκία και μετά τη λύση.  Ο λόγος που ο Ειδικός Σύμβουλος του ΓΓ του ΟΗΕ ενέταξε τα ζητήματα που αναφέρονται ανωτέρω  στο κεφάλαιο της ασφάλειας είναι ουσιαστικός  – αφού η λειτουργικότητα της λύσης γεννά ασφάλεια και η δυσλειτουργικότητα προκαλεί ανασφάλεια – αλλά και μεθοδολογικός. Ο κ. Έιντε  θέλει όπως  είναι δυνατή η διεξαγωγή  σταυρωτής διαπραγμάτευσης με το διπλανό τραπέζι, στο οποίο θα συζητούνται οι άλλες εκκρεμούσες πτυχές του Κυπριακού.

Αλλαγή βάσης συνομιλιών

Η διαδικασία και το έγγραφο  Έιντε για το νέο σύστημα ασφάλειας στηρίζεται πάνω στη νομική αντίληψη  μιας νέας Συνθήκης, στην οποία, πέραν των εγγυητριών δυνάμεων, θα συμμετέχει το ομόσπονδο πολιτειακό σύστημα, με την κυριαρχία του να πηγάζει εξίσου από τους Ελληνοκυπρίους και τους Τουρκοκυπρίους, όπως η 11η Φεβρουαρίου καθορίζει. Το γεγονός αυτό δίνει τη δυνατότητα στην Τουρκία να προχωρεί σε ερμηνείες για δύο λαούς, χωριστά δικαιώματα αυτοδιάθεσης και  κυριαρχίας.

Ο κ.  Έιντε καταγράφει το συνταγματικό και το πολιτειακό κεφάλαιο ως ένα από τους πυλώνες ασφάλειας που πρέπει να μελετηθούν. Όμως, η εισαγωγή της τουρκικής θέσης περί της παραχώρησης των τεσσάρων βασικών  ελευθεριών προς τους Τούρκους πολίτες στη λογική των ισορροπιών μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, εφόσον είναι πλέον στο τραπέζι, οδηγεί σε συνθήκες αλλαγής της βάσης των συνομιλιών.

Οι Τούρκοι, αφού κατοχύρωσαν ότι ο βορράς θα είναι εσαεί τουρκικός (βλέπε απαγόρευση πολιτικών δικαιωμάτων στους Ελληνοκυπρίους σε εθνικές εκλογές και 20% όσων επιστρέψουν στις τοπικές), τώρα, με τη φόρμουλα αυτή θέλουν την πλήρη κατάληψη του νησιού, οικονομικά και πληθυσμιακά. Διότι, η θέση αυτή δεν αφορά μόνο στους Τούρκους πολίτες, αλλά και στις τουρκικές εταιρίες. Οι εκθέσεις Κουκό και Λάακσον του Συμβουλίου της Ευρώπης καθορίζουν ρητώς ότι οι έποικοι αποτελούν ξένο σώμα και ότι θα συνιστούν στρατηγικό εργαλείο στα χέρια της Τουρκίας και βόμβα στα θεμέλια της λύσης. Η νομιμοποίηση του εποικισμού μέσω των τεσσάρων βασικών ελευθεριών συνιστά μέθοδο, όπως παραδέχεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας,  για την τουρκοποίηση.  Υπό αυτές τις συνθήκες, η Κυβέρνηση εκτιμά ότι πολύ δύσκολα τα πλάνα του Ειδικού Συμβούλου του Γ.Γ. των Ην. Εθνών μπορούν να ευοδωθούν, ειδικά, όπως επισημαίνεται, όταν δεν υπάρχουν ακόμη θετικά δείγματα γραφής από την Τουρκία, κυρίως στα θέματα της ασφάλειας.

sigmalive

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s