Στο κέντρο της Αθήνας ανοίγει το Φετιχιέ [Πορθητή] τζαμί

Ένα τζαμί στο κέντρο της Αθήνας, στην Πλάκα, παραδίδεται στο κοινό. Όχι όμως σαν χώρος λατρείας. Το Φετιχιέ τζαμί, που ανεγέρθηκε το 1458 δίπλα στη Ρωμαϊκή Αγορά, για να χρησιμεύσει ως ευκτήριος οίκος στον Μωάμεθ τον Πορθητή (Fatih), όταν εκείνος επισκέφθηκε την Αθήνα, θα χρησιμοποιείται πλέον ως χώρος μικρών εκθέσεων και ως μουσείο του εαυτού του. Οι χρήσεις αυτές, που έχουν επανειλημμένα εγκριθεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, συνάδουν, όπως και το ΚΑΣ λέει, με το μνημείο.

Το Φετιχιέ ανοίγει και στο εσωτερικό του θα παρουσιάζεται μια έκθεση από την πορεία αναστήλωσης του, σύμφωνα με όσα λέει η Έφορος Αρχαιοτήτων Αθηνών κα Ελένη Μπάνου. Η ίδια θεωρεί πως είναι «δύσκολος χώρος  για να στήσεις μια έκθεση και  να έχει και θεατρικότητα». Οι φωτογραφίες που βλέπει ο επισκέπτης προβάλλουν βήμα- βήμα το έργο της αποκατάστασης  όπως και τα ειδικά πανό που τοποθετήθηκαν στον εκθεσιακό χώρο, «κάποια κάθετα στοιχεία που χρειάζονταν να μπουν» κατά την κ. Μπάνου.

Το Φετιχιέ αναστηλώθηκε από την Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, με την συνεργασία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθηνών. Και η έκθεση, αποτελεί καρπό της ίδιας συνεργασίας. Θα περιλαμβάνει φωτογραφίες με λεζάντες και κείμενα. «Αποφύγαμε την τοποθέτηση οποιουδήποτε αρχαίου αντικειμένου» λέει η έφορος Αθηνών. «Αργότερα, τον Νοέμβριο, ετοιμάζουμε έκθεση αφιερωμένη  στον Αδριανό, άλλωστε είναι έτος Αδριανού. Επειδή όμως θα παρουσιαστούν και λίγα αρχαία αντικείμενα, χρειάζεται μουσειολογική μελέτη η οποία θα περάσει από Συμβούλιο. Η έκθεση  θα μείνει ανοιχτή και τον καινούργιο χώρο ενώ για το έτος Αδριανού ετοιμάζουμε. κι άλλες δράσεις».  Οι επισκέπτες θα μπαίνουν   με το ίδιο εισιτήριο που μπαίνουν στα μνημεία του κέντρου των Αθηνών.

Η μελέτη για την αναστήλωση συντάχθηκε από τους αρχιτέκτονες Παναγιώτη Μπίρταχα και Νίκη Σαλεμή, την πολιτικο μηχανικό Ελένη Ζαρογιάννη, τον τοπογράφο Βασίλη Μπάκα και τον φωτογράφο Συμεών Γεσαφίδη. Είχε δύο στόχους:  Αφενός να αρθούν μια σειρά από προβλήματα μορφολογικού χαρακτήρα και αφετέρου να αντιμετωπιστούν φθορές και βλάβες που είχαν καταγραφεί ιδιαίτερα μετά τον μεγάλο σεισμό του 1981.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του κτηρίου ήταν η στέγη απ’ όπου εισχωρούσαν νερά με αποτέλεσμα να ερειπώνεται συνολικά. Επίσης είχαν ανοίξει ρωγμές από τους σεισμούς ιδιαίτερα στη δυτική τοιχοποιία και εφαρμόστηκαν ενέματα.

Τέλος, έγινε η αισθητική αποκατάσταση της αρχικής όψης, εσωτερικά και εξωτερικά. Τα έργα έγιναν με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ.

Το παρόν κτήριο σύμφωνα με νεώτερη χρονολόγηση είναι του 1668-1670. Ακόμη κι έτσι, θεωρείται το παλαιότερο  δείγμα του αρχιτεκτονικού τύπου « quatrefoil» λόγω της διαμόρφωσης της στέγης σε τέσσερα τεταρτοσφαίρια για την αντιστήριξη του κεντρικού τρούλου, σύμφωνα με τον Machiel Kiel (Τhe quatrefoil plan in ottoman architecture reconsidered in light of fethiye mosque of Athens).  Ο τύπος αυτός απαντάται σε σπουδαία τεμένη της Κωνσταντινούπολης (Sehzade Mehmed Mosque, Blue  Mosque, Yeni Cami)  και θεωρείται ότι έχει ως πρότυπο τον ναό της Αγίας Σοφίας.

Το Φετιχιέ Τζαμί έχει υποστεί πολλά στο διάβα του χρόνου. Μετά την απελευθέρωση   γκρεμίστηκε ο μιναρές, χρησιμοποιήθηκε ως φρουραρχείο της φυλακής που ήταν στα κτήρια του Μεντρεσέ, κτίστηκε  στην δυτική τοιχοποιία επίμηκες κτήριο για την ενδιαίτηση της φρουράς, χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη αλευριού , ακούμπησαν στα ανατολικά του οι τοίχοι των κλιβάνων του στρατιωτικού αρτοποιίου κι όλα αυτά καθαιρέθηκαν το 1920-23. Μετά την αποκατάσταση Ορλάνδου χρησιμοποιήθηκε ως αρχαιολογική αποθήκη. Εν τω μεταξύ το 1967 μετά από απόπειρα εμπρησμού καταστράφηκε  το ξήλινο θύρωμα της πόρτας εισόδου το οποίο αντικαταστάθηκε με μεταλλικό. Παρέμεινε αρχαιολογική αποθήκη μέχρι τα τελευταία χρόνια, οπότε και επιτέλους έλαβε σειρά για αποκατάσταση.

Αγγελική Κώττη

One thought on “Στο κέντρο της Αθήνας ανοίγει το Φετιχιέ [Πορθητή] τζαμί

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s