Ποσό-ρεκόρ $450 εκατ. για πίνακα του Ντα Βίντσι

Το αστρονομικό ποσό των 450,3 εκατομμυρίων δολαρίων άγγιξε ο «Σωτήρας του Κόσμου» του Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο οποίος πωλήθηκε την Πέμπτη σε δημοπρασία του οίκου Christie’s στη Νέα Υόρκη. 

Πρόκειται για το μεγαλύτερο ποσό που έχει δοθεί ποτέ για αγορά έργου τέχνης σε δημοπρασία και προκάλεσε τις επευφημίες και τα χειροκροτήματα όσων παρευρίσκονταν στην αίθουσα του οίκου Christie’s.

Μπορεί κανείς να κρίνει τη σημασία της πώλησης, εάν αναλογιστεί ότι το προηγούμενο ρεκόρ κατείχε ο πίνακας «Γυναίκες της Αλγερίας» του Πάμπλο Πικάσο, ο οποίος είχε αγοραστεί σε δημοπρασία το Μάιο του 2015 έναντι 179,4 εκατομμυρίων δολαρίων.

Ο ίδιος ο οίκος πιθανολογούσε ως τιμή πώλησης τα 100 εκατομμύρια δολάρια.

Η τελική προσφορά έγινε στα 400 εκατομμύρια δολάρια και μαζί με τους φόρους η τελική τιμή του έφτασε στα 450,3 εκατομμύρια. Ο άγνωστος αγοραστής κατάφερε να κατοχυρώσει το έργο, τηλεφωνικά, ύστερα από μάχη προσφορών που κράτησε είκοσι λεπτά.

Ο τελευταίος ιδιοκτήτης του ήταν ο Ρώσος δισεκατομμυριούχος Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, ο οποίος το 2013 είχε δώσει 108 εκατ. ευρώ σε μια ιδιωτική δημοπρασία.

Επρόκειτο για τον τελευταίο πίνακα του Λεονάρντο ντα Βίντσι που παρέμενε στα χέρια ιδιώτη συλλέκτη.

https://static01.nyt.com/video/players/offsite/index.html?videoId=100000005555504

Είναι πράγματι έργο του Ντα Βίντσι;

Για πολλά χρόνια πάντως, ο πίνακας θεωρείτο για αντίγραφο, όμως οι ειδικοί που τον εξέτασαν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είναι αυθεντικό έργο του Ντα Βίντσι.

Ορισμένοι όμως, αμφισβητούν ακόμη και σήμερα, ότι ο πίνακας είναι έργο του Ντα Βίντσι, με τον οίκο Christie’s να επιμένει ότι είναι αυθεντικός, και τον χαρακτηρίζει «τη σπουδαιότερη καλλιτεχνική ανακάλυψη του 20ου αιώνα».

Ο «Σωτήρας του Κόσμου» είχε πωληθεί το 1958 σε δημοπρασία στο Λονδίνο για 60 δολάρια.

Εικονίζει τον Χριστό με σηκωμένο το δεξί χέρι σε σχήμα ευλογίας και με το άλλο να κρατά μια σφαίρα. Ο πίνακας είχε πωληθεί το 1958 σε δημοπρασία στο Λονδίνο έναντι 60 δολαρίων, καθώς αποδιδόταν εκείνη την εποχή σε ζωγράφο της σχολής Ντα Βίντσι κι όχι στον ίδιο τον καλλιτέχνη.

Οκτώ πράγματα που πρέπει να ξέρετε για τον «Σωτήρα του Κόσμου» 

1.Έχει ευγενή, αν και κάπως θολή, καταγωγή: Μερίδα ειδικών πιστεύει ότι ο Ντα Βίντσι αρχικά δημιούργησε αυτό το πορτρέτο για λογαριασμό της Γαλλικής Βασιλικής Οικογένειας και ότι η βασίλισσα Ενριέτα Μαρία το έφερε μαζί της στην Αγγλία όταν νυμφεύθηκε τον Βασιλιά Κάρολο τον Α’ το 1625. Το έργο παρέμεινε στην κατοχή της βασιλικής οικογένειας μέχρι το 1763 – και μετά θεωρήθηκε χαμένο για περίπου 150 χρόνια. Εμφανίστηκε ξανά ως τμήμα της συλλογής του Σερ Φρέντερικ Κουκ στις αρχές του 20ού αιώνα και εμφανίστηκε πάλι στην αγορά της Τέχνης το 1958, όπου πωλήθηκε σε δημοπρασία για μόλις 45 λίρες… Εμφανίζεται και πάλι στο προσκήνιο το 2005, αυτή τη φορά σε αμερικανικό έδαφος, και περνά στα χέρια του εμπόρου τέχνης της Νέας Υόρκης, Alexander Parish, στην τιμή των 10.000 δολαρίων. Στη συνέχεια ο ίδιος και ένας συνασπισμός εμπόρων τέχνης το μεταπωλούν στον Yves Bouvier, τον βασιλιά των εμπόρων έργων τέχνης για περίπου 80 εκ. δολάρια το 2013. Το ίδιος έτος, ο Μπουβιέ το πουλά ξανά 127,5 εκ. δολάρια στον δισεκατομμυριούχο, Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, ο οποίος και τώρα το βγάζει στο σφυρί μέσω του οίκου Christie’s.

2. Αυτός ο πίνακας ήταν η αιτία δεκάδων μηνύσεων (και νομικών σκανδάλων): Από τότε που επανεμφανίστηκε, ο συγκεκριμένος πίνακας έχει εμπλακεί σε πολύπλοκες και αλληλοεμπλεκόμενες νομικές μάχες. Μία από αυτές εκτυλίχθηκε ανάμεσα στον Ριμπολόβλεφ και τον Μπουβιέ, σύμβουλο του δισεκατομμυριούχου σε θέματα τέχνης. Λίγο μετά την αγορά του πίνακα στην τιμή των 127,5 εκατομμυρίων δολαρίων, ο Ριμπολόβλεφ θα διάβαζε στους New York Times ότι αγόρασε το έργο για σχεδόν 50 εκατομμύρια δολάρια περισσότερα απ’ όσα είχε ο ίδιος πληρώσει. Αντιλαμβανόμενος ότι είχε πληρώσει ένα τόσο υψηλό τίμημα προσέφυγε στη δικαιοσύνη εναντίον του Μπουβιέ, σε μία νομική διαμάχη που μαίνεται μέχρι σήμερα. Μάλιστα, και σύμφωνα με εκπρόσωπο της οικογένειας του μεγιστάνα η πώληση του “Σωτήρα του Κόσμου” αναμένεται να βάλει τέλος “σε ένα εξαιρετικά επώδυνο για τον επιχειρηματία κεφάλαιο”. Ας σημειωθεί ότι η ομάδα των εμπόρων που είχε αρχικά πουλήσει τον πίνακα στον μεγιστάνα, απειλούσε εδώ και καιρό με αγωγές τον οίκο Sotheby’s ακριβώς γι’ αυτή τη διαφορά στην τιμή. Από την πλευρά του ο Sotheby’s προσπάθησε να διαχωρίσει τη θέση του, ζητώντας από το δικαστήριο μόλις πέρυσι να διευκρινίσει ότι δεν είναι υπεύθυνος ο οίκος δημοπρασιών για τυχόν οικονομικές ζημίες που υπέστησαν οι πωλητές.

3. Ο πίνακας έχει υποστεί φθορές: Μέχρι τη στιγμή που οι συντηρητές πήραν τελικά στα χέρια τους τον πίνακα, αυτός είχε υποστεί φθορές και επιδιορθώσεις. Η κορνίζα από ξύλο καρυδιάς είχε επιδιορθωθεί με γυψομάρμαρο και κόλλα, ενώ κάποιος τεχνίτης είχε φροντίσει να καλύψει τη ζημιά με ρητίνη. Το χτυπημένο σημείο είχε ζωγραφιστεί ξανά και ξανά από πάνω. Σύμφωνα δε με δημοσίευμα του ARTnew επρόκειτο “για ένα σαράβαλο, σκοτεινό και θολό”…  Παρ’ όλα αυτά…

4. Είχε το “άγγιγμα” του Ντα Βίντσι και οι ειδικοί ήξεραν από την αρχή ότι το έργο είναι αυθεντικό: “Μας δόθηκε μόλις μία μέρα για να το εξετάσουμε και ειλικρινά δεν χρειαζόμασταν περισσότερο χρόνο. Ήμασταν σίγουροι αμέσως ότι ήταν ένα έργο φτιαγμένο από τα χέρια του Ντα Βίντσι”, είχε πει ο ιστορικός Pietro Marani στην Daily Mail το 2011. Ο μελετητής της Αναγέννησης Martin Kemp επίσης ομολογεί ότι ένιωσε ανατριχίλα αντικρίζοντας το έργο. “Ήταν ξεκάθαρο από την αρχή. Έδινε αυτή την αίσθηση που δίνουν όλα τα δημιουργήματα του Λεονάρντο. Η Μόνα Λίζα ήταν παρούσα. Έτσι, μετά την αρχική μας αντίδραση, που τη νιώσαμε στο ίδιο μας το κορμί, εστιάσαμε ξανά στην τεχνοτροπία συγκεκριμένων τμημάτων, τα μαλλιά του Ιησού, διαπιστώνοντας το εξαιρετικά κάλος του πίνακα, αυτό το είδος εκπληκτικής στροβίλου (σ.σ.: την τεχνοτροπία sfumato του Ντα Βίντσι), σαν να πρόκειται για μια ζωντανή, κινούμενη οντότητα ή σαν νερό, κάτι που συνήθιζε να λέει ο Λεονάρντο για το πώς πρέπει να ζωγραφίζονται τα μαλλιά”.

5. Ναι, αλλά πότε ζωγραφίστηκε αυτός ο πίνακας; Κανείς δεν είναι σίγουρος. Μαίνονται ακόμη ζωηρές συζητήσεις για το αν ο Λεονάρντο το δημιούργησε στο Μιλάνο το 1490, ενώ εργαζόταν ήδη πάνω στον Μυστικό Δείπνο ή στη Φλωρεντία μετά το 1500, ενώ δημιουργούσε τη Μονά Λίζα.

6. Μερικοί κριτικοί έργων τέχνης βλέπουν σ’ αυτόν τον πίνακα έναν… χίπη Ιησού: Όταν ο πίνακας παρουσιάστηκε για πρώτη φορά μετά από καιρό σε ανοιχτό κοινό το 2011 στην Εθνική Πινακοθήκη, τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν μέσα σε μια εβδομάδα, ενώ στη μαύρη αγορά πωλούνταν προς 400 δολάρια. Αλλά ο κριτικός τέχνης του Guardian, Adrian Searle, δεν φαινόταν τόσο εντυπωσιασμένος από το πώς ο Ντα Βίντσι είχε αποδώσει την εικόνα του Ιησού, αναφέροντας ότι «αυτός ο Ιησούς είχε το χαμένο βλέμμα κάποιου που είχε καπνίσει χασίς». Και το πήγε ακόμη πιο μακριά: «Απλώς φανταστείτε ότι ανάμεσα στα υψωμένα δάχτυλα βρίσκεται ένας μπάφος. Δεν μπορείς να πας πολύ μακριά από τη στιγμή που θα φτιάξεις αυτή την εικόνα στο μυαλό σου»…

7. Το έργο είναι τόσο σπάνιο, όσο φαίνεται: Πρόκειται για έναν από τους 20 πίνακες του Ντα Βίντσι που σώζονται παγκοσμίως, μεταξύ αυτών και η Benois Madonna, που στεγάζεται τώρα στο Ερμιτάζ, και αποτελεί τη δεύτερη πιο πρόσφατη ανακάλυψη που αφορά έργο του Ντα Βίντσι, πιστοποιημένο ήδη από το 1909.

8. Είναι το “άγιο ισοδύναμο της Μόνα Λίζα”. Ή έτσι το βλέπει ο Martin Kemp, ακριβώς λόγω των μαλακών, αιθέριων γραμμών σχεδίασης του Ντα Βίντσι. “Πάνω από το αριστερό του μάτι – στα δεξιά, όπως το βλέπουμε – υπάρχουν μερικά από αυτά τα σημάδια που έκανε με το πλαϊνό της παλάμης του για να μαλακώσει τις γραμμές του προσώπου. Πρόκειται για τεχνοτροπία χαρακτηριστική του Ντα Βίντσι από το 1500 και μετά. Και αυτό που συνδέει σε μεγάλο βαθμό αυτό το μεταγενέστερο έργο με τα προηγούμενα του είναι αυτή η αίσθηση ψυχικής κινητικότητας, κάτι μυστήριο, που δεν αποκαλύπτεται. Σε παρασύρει στον κόσμο του έργου, αλλά δεν σου παρέχει τις απαντήσεις. Ο Σωτήρας του Κόσμου είναι σε γενικές γραμμές ένα απλό, ευθύ έργο, αλλά έχει αυτή την παράξενη αίσθηση των μεταγενέστερων έργων του Ντα Βιντσι. Τώρα που το σκέφτομαι, νομίζω ότι βρίσκεται πιο κοντά στον Άγιο Ιωάννη του Λούβρου απ ‘ό,τι στον Μυστικό Δείπνο ή ακόμα και στη Μονά Λίζα”, καταλήγει.

«Για τους ειδικούς των δημοπρασιών, είναι το Αγιο Δισκοπότηρο»

Σύμφωνα με τον οίκο δημοπρασιών, σήμερα σώζονται λιγότεροι από 20 πίνακες του Λεονάρντο Ντα Βίντσι, τα έργα του οποίου ήταν ήδη περιζήτητα την εποχή που ο δημιουργός τους βρισκόταν εν ζωή. Εκτός από το «Σωτήρα του Κόσμου», όλοι οι άλλοι πίνακες ανήκουν σε μουσεία ή ιδρύματα.

Γενικά, είναι πλέον πολύ σπάνιο να δημοπρατούνται έργα παλαιότερα του 19ου αιώνα.

«Για τους ειδικούς των δημοπρασιών, είναι το Αγιο Δισκοπότηρο» είχε πει ο Λοΐζ Γκουζέρ, συμπρόεδρος των τμημάτων μεταπολεμικής και σύγχρονης τέχνης του Christie’s για την αμερικανική ήπειρο, όταν παρουσίασε τον πίνακα για πρώτη φορά στο κοινό.

Σύμφωνα με τον Φρανσουά ντε Πουρτέρ, τον υπεύθυνο για τους παλαιούς πίνακες ζωγραφικής του οίκου, ο πίνακας, που χρονολογείται από το 1500 και έχει συντηρηθεί, ανήκε σε ευρωπαίο συλλέκτη.

Πηγές: in.gr / lifo.gr

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s