ΔΙΑΛΕΞΗ: Χαρούπια, ο μαύρος χρυσός της Κύπρου

Η καλλιέργεια της χαρουπιάς,  του μαύρου Χρυσού,  επανέρχεται στην  Κύπρο και δημιουργεί νέες μεγάλες και  ελπιδοφόρες  ευκαιρίες για το νησί μας τόνισε στη διάλεξη του στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο για την ομογένεια του Λονδίνου  ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Κύπρου Αντώνης Κάκας.

Μιλώντας στους «φοιτητές» του Ελεύθερου Πανεπιστημίου στο Λονδίνο, την περασμένη Πέμπτη,  ο καθηγητής Αντώνης Κάκας τόνισε ότι το Πανεπιστήμιο Κύπρου θα δημιουργήσει το μεγαλύτερο  χαρουπόδασος στο νησί μας, με την καλλιέργεια 40.000 χιλιάδων χαρουπιών, σε κρατική γη.  Η χαρουπιά, ή τερατσιά όπως την αποκαλούσαν οι παλαιότεροι,  είπε,  είναι ένα φυτό που προέρχεται από την περιοχή της Μεσογείου και έχει καλλιεργηθεί στην περιοχή, για σχεδόν τέσσερις χιλιάδες χρόνια. Οι χαρουπιές πρέπει να προϋπήρχαν στην Κύπρο, αφού το νησί είναι στενά συνδεδεμένο με την προώθηση του χαρουπιού. Η χαρουπιά μεταφέρθηκε από τους βρετανούς και στην Αυστραλία. Το χαρούπι ονομαζόταν χαρακτηριστικά και ως ο «μαύρος χρυσός της Κύπρου», αφού αποτελούσε το προϊόν με τις μεγαλύτερες γεωργικές εξαγωγές του νησιού, και για ορισμένα χωριά, αποτελούσε την κυριότερη γεωργική δραστηριότητα  πηγή εισοδήματος. Για ένα σημαντικό αριθμό οικογενειών, αυτό ήταν το μοναδικό τους εισόδημα, που έδωσε τη δυνατότητα σε πολλούς Κύπριους να σπουδάσουν στο εξωτερικό. Κατά την περίοδο 1962-66, ο μέσος αριθμός των χαρουπιών, σε οπωροφόρα κατάσταση, ήταν 2,4 εκατομμύρια. Αυτό, με τη σειρά του, απέδιδε κατά μέσο όρο 48.000 τόνους. Η παραγωγή και εξαγωγή του χαρουπιού, παρέμεινε μια ακμάζουσα βιομηχανία, φτάνοντας στη μέγιστη εξαγωγή των 62,000 τόνων το 1968 που απεφερε εισόδημα περί τα δύο εκατομμύρια λίρες. Στη δεκαετία του 60΄, η Κύπρος κατείχε την 3η θέση παγκοσμίως στην παραγωγή χαρουπιών, με πρώτη την Ισπανία και  δεύτερη την Ιταλία.

Λόγω της τουρκικής εισβολής όμως του 1974, χάθηκαν σημαντικές εκτάσεις χαρουπιών και η παραγωγή μειώθηκε σε ένα ετήσιο μέσο όρο της τάξης των 20.000 τόνων, κατά τη δεκαετία 1975-1985. Σήμερα, από τα 30.000 εκτάρια γης που υπήρχαν πριν το 1974, παραμένουν μόνο 1.700 εκτάρια χαρουπόδεντρων. Η δημιουργία του χαρουποδάσους αποτελεί  ένα φιλόδοξο αλλά   εφικτό  έργο που βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης και που αναμένεται να προσελκύσει  και ξένους επενδυτές, να εξασφαλίσει ευρωπαϊκά κονδύλια και να δημιουργήσει ευκαιρίες έρευνας και εργοδότησης. Ηδη στο Πανεπιστήμιο Κύπρου λειτουργεί και  κέντρο ερευνών.

Ο Καθηγητής Αντώνης Κάκας, που είναι ό συντονιστής του έργου τόνισε ότι ένας από τους κύριους σκοπούς του έργου είναι να συμβάλει ώστε η Κύπρος να υπερκαλύψει τα επίπεδα παραγωγής χαρουπιού πριν την εισβολή και να δώσει την ευκαιρία σε κάθε γεωργό να ενταχθεί σ’ αυτή την προσπάθεια ως ισότιμος και ανεξάρτητος συνεργάτης. Στόχος είναι να αξιποποιηθεί η παραγωγή χαρουπιού μέσα  και μεταποίηση σε νέα προιόντα τα οποία θα πωλούνται στη διεθνή αγορά  ‘οπως και η  σύναψη συνεργασιών με πολυεθνικές  εταιρείες, για τη δημιουργία υποδομών  για την παρασκευή  συμβατικών προϊόντων, όσο και για την παραγωγή νέων καινοτόμων προϊόντων, τα οποία θα βασίζονται σε επιστημονικές μελέτες.

Ηδη το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει ήδη δώσει ένα χρηματικό ποσό στο Τμήμα Δασών,  το οποίο έχει ήδη ολοκληρώσει τη φύτευση 40.000 σπορόφυτων, Εχουν ήδη μεταφυτευθεί αρκετά και στις 26 Νοεμβρίου θα φυτευθούν 4.00-6000 σε χώρο κοντά στη Γεροσκήπου και αργότερα σε μεγάλα  αγροτεμάχια στην επαρχία Λάρνακας.

Οι υφιστάμενες χρήσεις του χαρουπιού, συνέχισε, περιλαμβάνουν ζωοτροφές, τρόφιμα και συστατικά τροφίμων, φαρμακευτικά προϊόντα και καλλυντικά ενώ, παράλληλα, το κόμμι του χαρουπιού χρησιμοποιείται ως πηκτικός και σταθεροποιητικός παράγοντας σε παιδικές τροφές, ψωμί, δημητριακά, γαλακτοκομικά προϊόντα, ποτά, καλλυντικά, γόμες, και μπογιές.

Το χαρούπι είναι ένα τρόφιμο πολλών καρατίων αφού η διατροφική του αξία είναι πολύτιμη. Η σάρκα του χαρουπιού έχει υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα, κυρίως σακχαρόζη, γλυκόζη, φρουκτόζη και μαλτόζη. Επιπλέον, περιέχει πρωτεΐνη, υψηλά επίπεδα φυσικών αντιοξειδωτικών ενώσεων και ορισμένα σημαντικά ιχνοστοιχεία, όπως κάλιο, μαγνήσιο, ασβέστιο, σίδηρο κ.ά. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι τα χαρούπια είναι πλουσιότερα σε ασβέστιο από το γάλα.

Το φύτρο, το οποίο ανακτάται ως υποπροϊόν της επεξεργασίας των σπόρων του χαρουπιού, έχει σημαντική θρεπτική αξία, λόγω της υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, πολυφαινόλες, διαιτητικές ίνες και μικρό-θρεπτικά συστατικά. Το αλεύρι από το φύτρο του χαρουπιού χρησιμοποιείται στα διαιτητικά συμπληρώματα για τον άνθρωπο ή ως συστατικό σε τρόφιμα που προέρχονται από δημητριακά για ασθενείς που πάσχουν από κοιλιοκάκη (δυσανεξία στη γλουτένη). Το χαρούπι είναι ακόμη γνωστό για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες, αφού δρα ως στυπτικό, καταπραϋντικό και καθαρτικό και είναι ειδικό για τη θεραπεία της διάρροιας στα νήπια.

Θετική ένδειξη για τη ζήτηση χαρουπιού είναι ότι η παγκόσμια αγορά φαρμακευτικής/φυσικής θεραπευτικής και συμπληρωμάτων διατροφών αναμένεται να παρουσιάσει αύξηση της τάξης του  6% με 7%. Επιπλέον, το χαρούπι θεωρείται ως το καλύτερο υποκατάστατο του κακάο. Είναι κατάλληλο για μια αειφόρο γεωργία αφού απαιτεί ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση και ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά φυτοφάρμακα, λιπάσματα  και μηχανική κατεργασία..

Στο επίκεντρο οι παιδικές τροφές

Έρευνα αγοράς που διεξήγαγε ειδική ομάδα που συστάθηκε από το Πανεπιστήμιο Κύπρου κατέδειξε ότι το χαρούπι θα μπορούσε να είναι ένα σημαντικό προϊόν, κυρίως για τη βιομηχανία παιδικών τροφών. Ήδη, μεγάλη πολυεθνική εταιρεία παρασκευής παιδικών τροφών βρίσκεται σε επαφή με το Πανεπιστήμιο Κύπρου για τη δημιουργία ενός εργοστασίου υψηλής τεχνολογίας για παρασκευή παιδικών τροφών με βάση το χαρούπι, για παιδιά που πάσχουν από παλινδρόμηση.

Οι Φάσεις και τα Ορόσημα του Έργου

Το έργο αποτελείται από 3 κύριες φάσεις και αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 10 περίπου χρόνια:  Φάση Ι: Ετοιμασία και φύτευση χαρουπόδασους Η Φάση αυτή, η οποία αναμένεται να διαρκέσει δυο χρόνια (1ον – 2ον έτος), αποτελεί τα στάδια προετοιμασίας και φύτευσης των χαρουπόδεντρων. Συγκεκριμένα, κατά τη φάση αυτή, αναμένεται να: ολοκληρωθούν οι διαδικασίες εξασφάλισης της γης από το Κράτος  Σημειώνεται η άμεση και θετική ανταπόκριση του Υπουργείου Εσωτερικών και του Κτηματολογίου στο θέμα αυτό.  ολοκληρωθούν οι διαδικασίες εξασφάλισης αρχικής χρηματοδότησης (βρίσκονται υπό εξέλιξη). • παραχθούν 40.000 σπορόφυτα, από το Τμήμα Δασών (έχει  ήδη αρχίσει η δεντροφύτευση),

Φάση ΙΙ: Επιστημονική Μελέτη Προϊόντος, Έρευνα Αγοράς και Συμφωνίες Συνεργασίας

Κατά τη Φάση αυτή (1ον – 6ον έτος), αναμένεται να διεκπεραιωθούν τα ακόλουθα στάδια του έργου: Επιστημονική Έρευνα/ Μελέτη για την παρασκευή νέων προϊόντων από χαρούπι (έχει ξεκινήσει). Έρευνα τόσο της τοπικής όσο και της διεθνούς αγοράς για πιθανές συνεργασίες (έχει ξεκινήσει). Λήψη αποφάσεων ως προς τα πρώτα προϊόντα που θα παραχθούν. Λήψη αποφάσεων και σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με Εταιρείες. Λήψη και υλοποίηση αποφάσεων για παράπλευρες δραστηριότητες, όπως δημιουργία επισκέψιμου χώρου (π.χ. θεματικό πάρκο, εκπαιδευτικό μουσείο φύσης, κλπ).

Κατά τη Φάση αυτή (7ον – 10ον έτος), αναμένεται η ολοκλήρωση υλοποίησης του έργου.  Κατά το 10ο έτος, τα αποτελέσματα του έργου θα αξιολογηθούν και θα ληφθούν αποφάσεις για πιθανή επέκταση του έργου.

Χρηματοδότηση Έργου

Η αρχική επένδυση για σκοπούς καλλιέργειας έχει υπολογιστεί στις €600.000, η οποία όμως με βάση τους υπολογισμούς της ομάδας εργασίας εκτιμάται ότι θα εξοφληθεί πλήρως στα 8-9 χρόνια, οπότε και το έργο θα αρχίσει να επιφέρει έσοδα. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου ήδη εξετάζει περιπτώσεις σύναψης συμφωνίας συνεργασίας τόσο με τοπικές όσο και με διεθνείς εταιρείες/ βιομηχανίες. Παράλληλα, τόσο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων όσο και Πιστωτικά Ιδρύματα στην Κύπρο, αλλά και ιδιώτες, έχουν επιδείξει μεγάλο ενδιαφέρον για χρηματοδότησή του.  Επιδίωξη του Πανεπιστημίου είναι η συνεργασία με όλους, με τις 4 Συνεργατικές Ενώσεις Διάθεσης Χαρουπιών και με τους τοπικούς παραγωγούς χαρουπιού.

Αναμενόμενα  περιβαλλοντικά οφέλη και  κοινωνικά οφέλη του  έργου

Το έργο αναμένεται να επιφέρει ποικίλα οφέλη στους εμπλεκόμενους φορείς, αλλά και γενικότερα στη χώρα, αποτελώντας πρότυπο μοντέλου σύγχρονης ανάπτυξης γεωργικών και άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων στην Κύπρο, μέσα από νέες επιστημονικές διαστάσεις που ενεργοποιούν και εδραιώνουν τα πλεονεκτήματα της χώρας.

Οι χαρουπιές αποτελούν μία πολύτιμη πηγή για την αναδάσωση των υποβαθμισμένων ζωνών,, έτσι ώστε να παρεμποδιστούν διαδικασίες διάβρωσης σε περιθωριακά εδάφη. Οι χαρουπιές είναι ανθεκτικές στη φωτιά και τα άνθη τους είναι καλή πηγή νέκταρ για προσέλκυση μελισσών σε μεικτές φυτεύσεις. Με τη φύτευση χαρουπόδεντρων προστατεύεται η χλωρίδα και διαφυλάσσεται η βιοποικιλότητα, αφού φυτά όπως η χαρουπιά τείνουν να εξαφανιστούν από την Ευρώπη.

Τα γενικότερα κοινωνικά οφέλη αφορούν στη στήριξη της τοπικής βιομηχανίας τροφίμων, στην αξιοποίηση επιστημονικών αποτελεσμάτων από ιδιώτες στην Κύπρο, στη στήριξη βιολογικής κτηνοτροφίας (με την προμήθεια βιολογικών ζωοτροφών), στην προαγωγή υγιεινής διατροφής, την προαγωγή οικολογικής συνείδησης  και έσοδα προς το Πανεπιστήμιο Κύπρου και τους συνεργαζόμενους οργανισμούς για αξιοποίηση κυρίως στην έρευνα

Την πολύ ενδιαφέρουσα και ενημερωτική διάλεξη ακολούθησε μια εποικοδομητική συζήτηση η οποία συνεχίστηκε στη διάλεξη που ακολούθησε.


ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ

Πρόσκληση

Με μεγάλη χαρά σας προσκαλούμε στην ενημερωτική και πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη του 15ου χρόνου διαλέξεων του Ελεύθερου Πανεπιστημίου για την ομογένεια του Λονδίνου με θέμα:

« Ειδική ή Ενιαία Εκπαίδευση.  Η  άποψη των Γονιών »

Εισηγητής:  Ελένη Φτιάκα, καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Κύπρου

Υπάρχει μια καταπληκτική ομοιότητα που παρουσιάζεται τα προβλήματα εκπαιδευτικών και γονιών από τη μια άκρη του κόσμου μέχρι την άλλη. Οι άνθρωποι δεν αλλάξουν από χώρα σε χώρα ή από εποχή σε εποχή. Εχουν παντού και πάντοτε τις ίδιες έγνοιες, τις ίδιες ανάγκες  και τις ίδιες αγωνίες.

Πέμπτη 14 Δεκεμβρίου 2017  στις 7:45μ.μ.

Οίκημα Ελληνικής Κυπριακής Αδελφότητας – Britannia Road North Finchley, London N12 9RU

Πληροφορίες: Επιτροπή  Εκδηλώσεων Αδελφότητας Τηλ: 020 8445 7070 ή 020 8445 9999 


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s