Ελληνική Πρωτοχρονιά – Κάλαντα – Βασιλόπιττα

 

Με τη λέξη Πρωτοχρονιά ή αρχιχρονιά, ή πρώτη του έτους, χαρακτηρίζεται η πρώτη ημέρα του οποιουδήποτε ακολουθούμενου ημερολογιακού έτους. Στις περισσότερες χώρες η ημέρα της Πρωτοχρονιάς έχει καθιερωθεί ως επίσημη αργία (εργασίας) και γιορτάζεται μαζικά. Κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο που ακολουθεί ο Δυτικός κόσμος στη σύγχρονη εποχή, πρωτοχρονιά είναι η 1η Ιανουαρίου. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με όλες τις χώρες. Υπάρχουν διαφορετικά έθιμα σε όλο τον κόσμο.

Στην Ελλάδα η Πρωτοχρονιά είναι μεγάλη και η πιο σημαντική γιορτή για τους απανταχού του πλανήτη Έλληνες. Τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα (Αγίου Βασιλείου – Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά), ψάλλονται κυρίως από παιδιά είτε μόνα τους το καθένα είτε σε ομάδα, σε οικίες, καταστήματα, δημόσιους χώρους κ.λπ. με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τριγώνου, αλλά και άλλων μουσικών οργάνων (φυσαρμόνικας, ακορντεόν, τύμπανου, φλογέρας κ.λπ.) από νωρίς το πρωί μέχρι το μεσημέρι. Τα παιδιά ρωτούν συνήθως «Να τα πούμε;» και περιμένουν την απάντηση «Να τα πείτε». Κύριος σκοπός των τραγουδιών αυτών είναι μετά τις αποδιδόμενες ευχές τα “Χρόνια Πολλά”.

Πρωτοχρονιάτικα κάλαντα – Happy New Year

Σήμερα τα παιδιά που ψάλλουν τα Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα παίρνουν χρήματα ενώ παλιά έπαιρναν κουραμπιέδες, μελομακάρονα ή δίπλες).

Το σπάσιμο του ροδιού

Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία για τη Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και ο νοικοκύρης κουβαλά μαζί του ένα ρόδι για να το «λειτουργήσει». Κατά την επιστροφή στο σπίτι, ο νοικοκύρης πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι.

Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: «με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά». Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.


Πρωτοχρονιάτικο μήνυμα στον απόδημο Ελληνισμό

του Υφυπουργού Εξωτερικών Τέρενς Κουίκ

«Σε όλη την Ομογένεια, σε όλες τις Ελληνίδες και τους Έλληνες όπου γης, στέλνω τις πιο θερμές ευχές μου για το 2018. Να είναι μια χρονιά που να αποδεικνύει για μια ακόμα φορά ότι η ελληνική ψυχή, ακόμα και στην 3η και 4η γενιά καταδεικνύει έναν Ελληνισμό που τον σέβονται οι χώρες στις οποίες ζει, αποτελώντας ταυτόχρονα μια ισχυρή γέφυρα με την μητέρα – πατρίδα.

Ευχαριστώ όλους για την μέχρι σήμερα συνεργασία μας. Ομοσπονδίες, Ενώσεις, Συλλόγους, Αδελφότητες και τις Εκκλησιαστικές Ενορίες που αποτέλεσαν τον πρώτο συσπειρωτικό πυρήνα σε κάθε τόπο που έφταναν οι πρώτοι μετανάστες μας. Η Εκκλησία, εξάλλου, μαζί με την ελληνική γλώσσα, είναι οι δύο γέφυρες που ενώνουν την Διασπορά με την Ελλάδα. Γνωρίζω ότι έτσι θα πορευτούμε και την νέα χρονιά.

Ευχαριστώ και τα Ομογενειακά ΜΜΕ για το έργο που προσφέρουν στις χώρες που δραστηριοποιούνται.

Διαβεβαιώνω ότι στην λογική και πολιτική του Υπουργείου Εξωτερικών, Απόδημος Ελληνισμός δεν είναι μόνον εκείνος ο οποίος ζει, αναπτύσσεται στις μεγαλουπόλεις τις Αμερικής, του Καναδά ή της Αυστραλίας, αλλά και εκείνος που, ξεχασμένος, δίνει το δικό του δυναμικό παρών κυρίως στην Αφρικανική Ήπειρο, αλλά και στην Λατινική Αμερική ή σε Παραευξείνιες χώρες και σε πόλεις της Ρωσίας, του Καυκάσου, όπου οι Πόντιοι ειδικότερα βαστάνε γερά τις ρίζες τους.

Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με συνέπεια στα πλαίσιο των τριμερών συμφωνιών που έχουμε ξεκινήσει με Κύπρο, Ισραήλ, Αίγυπτο και Αρμενία και που σύντομα θα διευρύνουμε με νέες πρωτοβουλίες μας.

Τέλος να σημειώσω ότι η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού θα είναι και το 2018 με ακόμα περισσότερα προγράμματα κοντά στα παιδιά, τους φοιτητές της Διασποράς, αλλά και τους συνταξιούχους ευαίσθητων περιοχών όπως η Μαριούπολη. Απευθείας προγράμματα, αλλά και εξειδικευμένα στο πλαίσιο των τριμερών μας συνεργασιών.

Υπενθυμίζοντας αυτό που λέω πάντα: “Στις σχέσεις Ελλάδας – Ομογένειας το κόμμα είναι ένα, το κόμμα λέγεται Ελλάδα και σημαία της είναι η γαλανόλευκη με τον Σταυρό”, εύχομαι η Παναγιά να είναι κοντά σε όλους σας».


Το τυχερό φλουρί

Η Βασιλόπιτα κατά το Ελληνικό έθιμο ονομάζεται η πίτα που παρασκευάζεται παραμονή της Πρωτοχρονιάς περιέχει ένα φλουρί που σύμφωνα με την παράδοση θα φέρει καλή τύχη σε αυτόν που θα το βρεί και κόβεται (μοιράζεται) σε οικογενειακή συγκέντρωση αμέσως με τον ερχομό του νέου έτους κυρίως μετά από φαγοπότι όπου και ακολουθεί χαρτοπαιξία για το καλό του καινούργιου χρόνου γράφεται πάνω στη Βασιλόπιτα ο αριθμός του νέου έτους με σειρές αποφλοιωμένων αμυγδάλων, σοκολάτας ή με ζάχαρη. Έτσι στις 12:00 ακριβώς τα μεσάνυχτα την ώρα που είναι να γίνει η αλλαγή του έτους σβήνουν τα φώτα και μετρώντας αντίστροφα από το δέκα μέχρι το ένα μετά από ένα λεπτό ξανανάβουν ευχόμενοι και αντευχόμενοι όλοι χρόνια πολλά και ευτυχισμένο το νέος έτος με το υπερθέαμα πυροτεχνημάτων στον ουρανό. Η Βασιλόπιτα μπαίνει πάνω στο τραπέζι όπου ο νοικοκύρης αφού την σταυρώσει με το μαχαίρι τρείς φορές αρχίζει να την κόβει με πρώτο κομμάτι του σπιτιού, του Χριστού, της Παναγίας, του σπιτονοικοκύρη, της σπιτονοικοκυράς, του φτωχού, του Άι-Βασίλη κ.α. συνήθως μαζί με το άνοιγμα λευκού οίνου (ή σαμπάνιας) με γλυκιά ή ημίγλυκη γεύση αφού είναι η πρωταγωνίστρια της βραδιάς μετά αρχίζει το γλέντι με τραγούδια και χορούς (Ρεβεγιόν Πρωτοχρονιάς).

Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα Κύπρου

Greek traditional carol of the New Year from the island of Cyprus.

Με τον ερχομό του νέου έτους γιορτάζουν: Ο Βασίλειος, η Βασιλεία, η Βασιλική κ.α.

Το κόψιμο της Βασιλόπιτας γίνεται και τις άλλες μέρες του “Δωδεκαήμερου” των εορτών. Υπουργεία, σχολεία, γραφεία και σύλλογοι μπορεί να κόβουν βασιλόπιτες μέχρι και το μήνα Φεβρουάριο.

* Από τη Βικιπαίδεια

>>> Βασιλόπιτα: Η θρησκευτική παράδοση και το έθιμο

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.