Τουρκική πλατφόρμα στην κυπριακή ΑΟΖ

Ενδεχόμενο αντιπερισπασμό και αντιδράσεις της Τουρκίας για τις γεωτρήσεις της κοινοπραξίας ΕΝΙ και TOTAL στα τεμάχια 6 και 3 της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) επιχειρεί να εκτιμήσει η κυπριακή κυβέρνηση, σε μια προσπάθεια να διασφαλίσει την ομαλή υλοποίηση του ενεργειακού σχεδιασμού της .

Το πλοίο γεωτρύπανο της ΕΝΙ, το Saipem 12000, βρίσκεται εδώ και μερικές ημέρες στο στόχο «Καλυψώ» του τεμαχίου 6 και η γεώτρηση αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου. Η Τουρκία, προς το παρόν, παρακολουθεί από απόσταση τις εργασίες του πλοίου – γεωτρύπανου, έχοντας στείλει φρεγάτες στην περιοχή κι έχοντας δεσμεύσει με navtex για στρατιωτικές ασκήσεις σχεδόν το σύνολο της κυπριακής ΑΟΖ. Το ζητούμενο είναι πότε η Τουρκία θα κάνει πράξη τις δημόσιες δηλώσεις του υπουργού Ενέργειας και θα στείλει τη νέα πλατφόρμα – τρυπάνι που αγόρασε πρόσφατα σε περιοχή της κυπριακής ΑΟΖ.

Σενάρια που έχουν εκπονηθεί περιλαμβάνουν μετάβαση και εγκατάσταση της τουρκικής πλατφόρμας Deapsea Metro II  είτε στα δυτικά ή και στα ανατολικά τεμάχια της οικονομικής ζώνης. Επιχειρούν να προβλέψουν επίσης κινήσεις πριν και μετά τις προεδρικές εκλογές. Σε περίπτωση που η Deapsea Metro II έλθει στα κυπριακά νερά, η Λευκωσία θα εκτεθεί, αφού δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την πρόκληση παρά μόνο με νομικά μέτρα που θα έχουν ουσιαστικά ελάχιστες ή και καθόλου επιπτώσεις για την Τουρκία.

Στην περιοχή μας θα πλέει σίγουρα και το ερευνητικό σκάφος Μπαρπαρός σε μια περίοδο που οι σχέσεις της Κύπρου με το Ισραήλ έχουν ψυχράνει, λόγω της καταψήφισης στον ΟΗΕ της απόφασης των ΗΠΑ να αναγνωρίζουν την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, μεταφέροντας εκεί την πρεσβεία τους.

Διεκδικεί με πλατφόρμα

Στους κόλπους της κυπριακής κυβέρνησης διίστανται οι γνώμες σχετικά με το αν η Τουρκία θα πραγματοποιήσει την υπόσχεση του υπουργού Ενέργειας και γαμπρού του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν να φέρει, ως αντιπερισπασμό, την πλατφόρμα γεωτρήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ. Μία σχολή σκέψης τονίζει σθεναρά ότι η Άγκυρα θα στείλει το Deepsea Metro II στην Κύπρο για να δηλώσει παρουσία, αλλά και διεκδικήσεις, στην ΑΟΖ.

Πηγή με άριστη γνώση του κυβερνητικού σχεδιασμού ανέπτυξε στον «Φ» τα εξής διαφορετικά σενάρια:

  • Η Τουρκία στέλνει την πλατφόρμα στο τεμάχιο 6 κοντά στο σημείο που επιχειρεί το πλοίο γεωτρύπανο της ΕΝΙ. Το σενάριο αυτό θεωρείται απομεμακρυσμένο. Μπορεί να λάβει σάρκα και οστά μόνο αν ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν θέλει να φθάσει στα άκρα και να διαρρήξει τις σχέσεις της χώρας του με ενεργειακές εταιρείες κολοσσούς, καθώς και με δύο από τις ισχυρές χώρες μέλη της ΕΕ, την Ιταλία και τη Γαλλία.
  • Η Τουρκία δεν εγκαθιστά πλατφόρμα γεωτρήσεων στο τεμάχιο 6, που βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από το νησί, αλλά στο τεμάχιο 2, λίγα μίλια από τη Λάρνακα, όπου δεν προγραμματίζεται γεώτρηση. Με αυτόν τον τρόπο καθιστά τις διεκδικήσεις της στην κυπριακή ΑΟΖ πολύ πιο ορατές, ενώ ταυτόχρονα εκθέτει την κυβέρνηση, η οποία δεν θα μπορεί να αντιδράσει παρά μόνο με νότες διαμαρτυρίας και ενδεχομένως κάποια νομικά μέτρα.
  • Ένα τρίτο σενάριο προβλέπει την εγκατάσταση του Deepsea Metro II στα ανοιχτά της Αμμοχώστου σε θαλάσσια περιοχή που δεν εμπίπτει στην κυπριακή ΑΟΖ και στην οποία πραγματοποιεί ούτως ή άλλως γεωτρήσεις η τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου TPAO. Αυτό, όμως, μέχρι να ολοκληρωθούν οι προεδρικές εκλογές στην Κυπριακή Δημοκρατία και στη συνέχεια η πλατφόρμα ωα μετακινηθεί στο τεμάχιο 2.

Αρμοδίως, εκφράζεται και η άποψη ότι η Τουρκία δεν θα φθάσει στα άκρα για να μην χαλάσει τις σχέσεις της με τη Γαλλία, την Ιταλία και τις ΗΠΑ αλλά και με εταιρείες κολοσσούς, όπως οι ΕΝΙ, ΤΟΤΑL και ExxonMobil. Η τελευταία θα τρυπήσει στο τεμάχιο 10 το καλοκαίρι. Σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση οι τουρκικές αντιδράσεις θα περιοριστούν στην παρουσία σκαφών του πολεμικού ναυτικού και στις βόλτες που θα κάνει το Μπαρμπαρός στα κυπριακά νερά. Κάπως έτσι, άλλωστε, αντέδρασε η Άγκυρα και στις προηγούμενες γεωτρήσεις.

Καλές προοπτικές…

Ανεξάρτητα από το πώς θα αντιδράσει η Τουρκία, οι εταιρείες δεν δείχνουν να πιστεύουν ότι θα κινδυνεύσει ή θα επηρεαστεί η διαδικασία γεώτρησης στα οικόπεδα 6 και 3. Ακόμα κι αν φέρει η Τουρκία την πλατφόρμα, δεν αναμένουν να γίνει πραγματική γεώτρηση. Και αυτό διότι το Deepsea Metro II για να τρυπήσει το βυθό σε βαθιά νερά χρειάζεται να προσλάβει απόλυτα εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ θα πρέπει να εφοδιαστεί και με διεθνείς εγκρίσεις και άδειες. Οι ανωτέρω διαδικασίες είναι χρονοβόρες.

Ειδικοί, πάντως, επισημαίνουν ότι οι προοπτικές ανακάλυψης εκμεταλλεύσιμου κοιτάσματος στο τεμάχιο 6 είναι καλές, παρά το γεγονός ότι τα πετρώματα όπου ίσως να βρίσκεται κοίτασμα δεν είναι εντελώς παρόμοια μα αυτά του Zορ, του μεγάλου αιγυπτιακού κοιτάσματος που ανακάλυψε η ΕΝΙ σε μικρή απόσταση από τα οικόπεδα 10 και 11 της κυπριακής ΑΟΖ.

Σε συνέντευξή του στον «Φ», ο πρώην εκτελεστικός πρόεδρος της Κρατικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων Κύπρου (ΚΡΕΤΥΚ) και σύμβουλος σε θέματα ενέργειας, Χαράλαμπος Έλληνας, τονίζει πως «πρέπει να γίνουν οι γεωτρήσεις για να ξέρουμε. Αυτό που μου ειπώθηκε είναι ότι μπορεί να υπάρχει πολύ μεγάλο κοίτασμα, αλλά μπορεί και να μην υπάρχει τίποτα. Αν υπάρχει, όμως, οι ενδείξεις λένε πως θα είναι ένα σημαντικό κοίτασμα».

Ο κ. Έλληνας επεσήμανε πως για να είναι εκμεταλλεύσιμο ένα κοίτασμα σε αυτά τα βάθη θα πρέπει να εμπεριέχει ποσότητα φυσικού αερίου πάνω από 1 – 2 tcf (τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια), μολονότι αυτό θα είναι πιο δύσκολο για τον στόχο Καλυψώ που βρίσκεται αρκετά μακριά από την Κύπρο και η κατασκευή των αναγκαίων υποδομών είναι αρκετά δαπανηρή.

«Θέλει κανείς κάτι παρόμοιο με το κοίτασμα ‘Αφροδίτη’ (στο τεμάχιο 12) για να μπορούν να προχωρήσουν οι υποδομές και να είναι το κοίτασμα βιώσιμο», ανέφερε ο Κύπριος εμπειρογνώνονας τονίζοντας ότι καλές προοπτικές για κοίτασμα φυσικού αερίου υπάρχουν και στο στόχο «Σουπιά του τεμαχίου 3, όπου η ΕΝΙ προγραμματίζει γεώτρηση αμέσως μετά αυτήν στο «Καλυψώ». «Υπάρχουν ενδείξεις που παραπέμπουν σε κοίτασμα παρόμοιο με το Αφροδίτη και το Λεβιάθαν. Οι καλύτερες προοπτικές είναι στο τεμάχιο 10 όπου η ExxonMobil θα κάνει γεωτρήσεις στο δεύτερο εξάμηνο του 2018. Σε αυτό το τεμάχιο υπάρχουν πετρώματα παρόμοια με αυτά του αιγυπτιακού Ζορ» μας είπε ο κ. Έλληνας.

Ψύχρα στις σχέσεις Κύπρου – Ισραήλ

Η διαδικασία γεωτρήσεων και οι πιθανές αντιδράσεις της Άγκυρας λαμβάνουν χώρα σε περίοδο που οι σχέσεις Κύπρου – Ισραήλ δεν είναι στα καλύτερά τους. Στην ουσία, έχουν ψυχρανθεί μετά την κίνηση της Λευκωσίας να αγνοήσει και να καταψηφίσει στον ΟΗΕ, μαζί με άλλες 127 χώρες, την απόφαση των ΗΠΑ να αναγνωρίσουν ως πρωτεύουσα του Ισραήλ την Ιερουσαλήμ, προκαλώντας την οργή Παλαιστινίων και Αράβων γενικότερα.

Η κυπριακή κυβέρνηση εκφράζει την ελπίδα να ξεπεραστεί αυτή η ψυχρότητα με την επερχόμενη τριμερή συνάντηση κορυφής Κύπρου-Ελλάδας-Ισραήλ που θα γίνει στο νησί.  Και οι δύο χώρες αναγνωρίζουν ότι η μεταξύ τους συνεργασία είναι πολύ χρήσιμη από πολιτικής πλευράς.

Σε πρακτικό επίπεδο, όμως, αυτό δεν σημαίνει και πολλά. Εδώ και έξι χρόνια η Κύπρος και το Ισραήλ δεν έχουν καταφέρει να χαράξουν τη γραμμή που χωρίζει τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες τους. Η συμφωνία οριοθέτησης είναι απολύτως απαραίτητη, αφού μέρος του κοιτάσματος Αφροδίτη περνά στην ισραηλινή ΑΟΖ. Το γεγονός ανοίγει δρόμο για συνεκμετάλλευση, γεγονός που υποχρεώνει τις δύο χώρες να καταλήξουν.

Το θέμα της Ιερουσαλήμ έχει διαρρήξει τις σχέσεις του Ισραήλ με την Τουρκία. Η τελευταία πρωταγωνιστεί στην προσπάθεια να μην εφαρμοστεί η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και να παραμείνει επισήμως το Τελ Αβίβ η πρωτεύουσα του Ισραήλ. Το γεγονός καθιστά σχεδόν αδύνατη σε αυτό στάδιο την όποια συνεννόηση για πώληση ισραηλινού φυσικού αερίου, μέσω αγωγού, στην Τουρκία. Διπλωματική πηγή ανέφερε στον «Φ» ότι «το Ισραήλ θα ήθελε πολύ να στείλει αέριο με αγωγό στην Τουρκία». Δεν απέκλεισε μάλιστα την πιθανότητα να γίνει αυτό στο μέλλον, γεγονός «που θα φέρει την Κύπρο σε πολύ δύσκολη θέση αφού δεν έχει καταστρώσει σχέδιο αντιμετώπισης μιας τέτοιας εξέλιξης, ούτε έχει επεξεργαστεί σενάρια».

Ο πρώην πρόεδρος της ΚΡΕΤΥΚ, σύμβουλος επί ενεργειακών θεμάτων, Χαράλαμπος  Έλληνας θεωρεί πως η Άγκυρα έχει πλέον αλλάξει την πολιτική της και δεν έχει τόσο ανάγκη το ισραηλινό φυσικό αέριο. «Έρχεται το Turkstream από τη Ρωσία που μεταφέρει περισσότερο φυσικό αέριο από τον προηγούμενο αγωγό μέσω Ουκρανίας. Έρχεται το ΤΑΝΑΡ από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω Γεωργίας, με αρκετό αέριο επίσης. Έφεραν νέες πλωτές μονάδες παραγωγής, σχεδόν διπλασιάζουν την εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου, αυξάνουν την παραγωγή ενέργειας με λιγνίτη και άνθρακα, αυξάνουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», αναφέρει ο κ. Έλληνας και καταλήγει: «Εχουν αλλάξει τη στρατηγική τους εντελώς, δεν έχουν πλέον ανάγκη, εκτός αν το εγχείρημα είναι κερδοφόρο. Και αυτή τη στιγμή η μεταφορά αποθεμάτων ισραηλινού αερίου στην Τουρκία κοστίζει πολύ περισσότερο από τη μεταφορά του αντίστοιχου ρωσικού».

…αργεί η εκμετάλλευση

Η ανακάλυψη κοιτάσματος, όμως, δεν σημαίνει και γρήγορη εκμετάλλευσή του. Και οι τρείς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην κυπριακή ΑΟΖ, η ExxonMobil, η ΕΝΙ και η TOTAL, διαθέτουν πολλά κοιτάσματα παγκοσμίως. Και λαμβάνουν αποφάσεις για την εκμετάλλευσή τους ανάλογα με το κέρδος που μπορούν να αποκομίσουν απ’ αυτά στο συντομότερο δυνατόν. Το κόστος ανώρρυξης, μεταφοράς και επεξεργασίας του φυσικού αερίου είναι άμεσα συνδεδεμένο με την τιμή πώλησης διεθνώς.

«Οι τιμές παγκοσμίως είναι χαμηλά, οπότε μια ταχεία εκμετάλλευση των όποιων κυπριακών κοιτασμάτων είναι σχεδόν αδύνατη. Στην Ευρώπη δεν υπάρχει περιθώριο τιμών που να μας βοηθά. Κυμαίνονται στα $5-$6/mmBTU [(ανά εκατομμύριο BTU (βρετανική μονάδα μέτρησης)], δεν μπορούμε να στείλουμε εκεί αέριο σε αυτή την τιμή και να βγάλουμε κέρδος. Η μεταφορά μάλιστα του αερίου στην Ευρώπη με αγωγούς αποκλείεται. Ίσως να μεταφερθεί υγροποιήμενο, αλλά κι αυτό είναι δύσκολο, λόγω του κόστους παραγωγής, της μεταφοράς σε κέντρο υγροποίησης, της υγροποίησης και τέλος του κόστους μεταφοράς του υγροποιημένου αερίου στην Ευρώπη», ανέφερε ο Χαράλαμπος Έλληνας και πρόσθεσε: «Στην Ασία υπάρχουν πιθανότητες αν οι τιμές του υγροποιημένου αερίου μείνουν γύρω στα 8$/mmBTU. Κι αυτό όμως είναι δύσκολο. Οι νέες μονάδες υγροποίησης φυσικού αερίου στην Αμερική έχουν κατεβάσει τις τιμές ακόμα πιο κάτω. Συζητούν τώρα τη μεταφορά αερίου στην Ιαπωνία μόνο με $6/mmBTU».

Λευτέρης Αδειλίνης, “Φ”

>>> Προκαλεί και πάλι η Τουρκία: Με το “Barbaros” απαντά στην γεώτρηση της ΕΝΙ στην κυπριακή ΑΟΖ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.