Τα αποκαλυπτήρια του Hellas Sat 4

Όταν το 2001 συστάθηκε ο ελλαδοκυπριακός δορυφορικός οργανισμός Hellas Sat και ο επικεφαλής του, συμπατριώτης μας Χριστόδουλος Πρωτοπαπάς μιλούσε για την ετοιμασία και εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου με τις σημαίες της Κύπρου και της Ελλάδας στις κοινές διαστημικές τροχιακές θέσεις των δύο χωρών, οι πλείστοι μειδιούσαν με τον ονειροπόλο και δονκιχωτικό σχεδιασμό. 

Δύο χρόνια μετά, το 2003, εκτοξευόταν πανηγυρικά από το Κέιπ Κανάβεραλ ο πρώτος δορυφόρος, που κατασκευάστηκε από τη γαλλική Astrium και ήταν ένας από τους μεγαλύτερους δορυφόρους της περιόδου, ο Hellas Sat 2, o οποίος εδώ και 15 χρόνια λειτουργεί με απόλυτη τεχνική και εμπορική επιτυχία από το Διάστημα. O Hellas Sat 1 ήταν ένας δορυφόρος σε τροχιά ήδη, στο τέλος της ζωής του, που αποκτήθηκε και μεταφέρθηκε προσωρινά στο διαστημικό σημείο που έπρεπε, για να εκπέμψει σήμα για ελάχιστο διάστημα, ώστε να κατακυρωθούν οι συχνότητες και η τροχιακή θέση Κύπρου και Ελλάδας.

Στο μεταξύ, στην Κύπρο -στην Κοφίνου- και στην Ελλάδα, δημιουργήθηκαν μεγάλα επίγεια κέντρα ελέγχου δορυφόρων, με πολλαπλές πλέον διαστημικές δραστηριότητες, μεταξύ των οποίων και ο έλεγχος δορυφόρων τρίτων χωρών και διαχειριστών.

Στα 15 χρόνια, εξελίχθηκε μια σειρά έμπειρων και διεθνούς αναγνώρισης Κύπριων και Ελλαδιτών ειδικών, στην κατασκευή, έλεγχο και διαχείριση δορυφόρων και όχι μόνο.

Το περασμένο καλοκαίρι, παρακολουθήσαμε από το διαστημικό κέντρο Arianespace στο Κουρού Γαλλική Γουιάνα, την επιτυχή εκτόξευση του Hellas Sat 3, του μεγαλύτερου σε τροχιά εμπορικού δορυφόρου της Ευρώπης, που κατασκευάστηκε από τη γαλλo-ιταλική κοινοπραξία Thales Alenia Space σε συνεργασία με τον εξειδικευμένο διαστημικό κολοσσό Inmarsat. Πρόσφατα, ξεκίνησαν μέσω του δορυφόρου αυτού της Hellas Sat, ξεκίνησε τη λειτουργία του το σύστημα σύνδεσης με γρήγορο ίντερνετ και κινητή τηλεφωνία των αεροπλάνων που πετούν πάνω από την Ευρώπη. Κι αυτό είναι μόνο ένα μέρος των δυνατοτήτων του δορυφόρου, κυρίως τηλεπικοινωνιακών, αλλά και υπηρεσιών για κάλυψη κρατικών αναγκών Ελλάδας και Κύπρου.

Τώρα, στις τεράστιες εγκαταστάσεις της Lockheed Martin στο Άλτο Πάλο της Καλιφόρνια, στην Κοιλάδα της Σιλικόνης, είδαμε από κοντά τον νέο δορυφόρο Hellas Sat 4, να βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο συναρμολόγησης και ελέγχων, μέσα στις αίθουσες που προσομοιάζουν σε συνθήκες διαστήματος. Πρώτη εντύπωση -τεράστιος- και αμέσως γεννάται το ερώτημα: Αν ο Hellas Sat 3, με μήκος 7,5 μέτρων είναι ο μεγαλύτερος σε τροχιά δορυφόρος της Ευρώπης, τότε ο Hellas Sat 4, με μήκος 10 μέτρων τι πρέπει να είναι; Όμως το μέγεθος, και οι εξαιρετικά αυξημένες δυνατότητες, είναι μόνο η μία πτυχή που προκαλεί τις εντυπώσεις ακόμα και των πολύ έμπειρων στις διαστημικές και δορυφορικές τεχνολογίες. Είναι χαρακτηριστικό: Είναι ο μεγαλύτερος μη κυβερνητικός ή στρατιωτικός δορυφόρος που κατασκεύασε η Lockheed Martin.

Η άλλη πτυχή, είναι οι τεχνολογικές καινοτομίες που διαθέτει, που τον μετατρέπουν σε έναν υπερσύγχρονο δορυφόρο, που ενσωματώνει την αιχμή της καινοτομίας στον τομέα. Η βάση -η πλατφόρμα του δορυφόρο-, είναι η LM200, που έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία από την Lockheed Martin σε μεγάλης σημασίας στρατιωτικά και επιστημονικά προγράμματα των ΗΠΑ, αλλά με προσθήκη νέων τεχνολογιών.

Δύο από αυτές που μπορούν να αναφερθούν, είναι πρώτα-πρώτα οι ηλιοσυλλέκτες και δεύτερο οι μικροί πύραυλοι που διορθώνουν την πορεία του δορυφόρου στο Διάστημα στις τρεις διαστάσεις.

Οι ηλιοσυλλέκτες -τεράστιοι, με μήκος 20 μέτρων και πλάτος σχεδόν 3 μέτρων ο κάθε ένας από τους δύο που παράγουν την ηλεκτρική ενέργεια των πέραν των 16 κιλοβάτ που τροφοδοτεί όλες τις λειτουργίες του δορυφόρου. Επίσης, μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι οι ηλιοσυλλέκτες κατά την εκτόξευση είναι μαζεμένοι και αναδιπλώνονται όταν ο δορυφόρος τίθεται σε τροχιά μετά την εκτόξευση –ένα σημαντικό στάδιο για μια επιτυχή εκτόξευση. Στην περίπτωση του Hellas Sat 4, μια από τις καινοτομίες στους ηλιοσυλλέκτες είναι το γεγονός ότι είναι μαζεμένοι σε «φυσερό» και ανοίγουν, αντί «διπλωμένοι» και ξεδιπλώνονται όπως συνήθως γίνεται σε δορυφόρους.

Μια άλλη πολύ σημαντική καινοτομία, είναι το γεγονός ότι οι κινητήρες, δηλαδή μικροί πύραυλοι που ελέγχονται από τους επίγειους σταθμούς ελέγχου και πυροδοτούνται για ελάχιστο χρόνο ανάλογα με τη διόρθωση στην κατεύθυνση και την ταχύτητα που απαιτείται ώστε να παραμένουν σταθεροί στη γεωστατική τους θέση, δεν λειτουργούν με υγρά χημικά, όπως συνήθως στους δορυφόρους, αλλά με ηλεκτρισμό.

Η εκτόξευση του δορυφόρου προγραμματίζεται να γίνει όπως και ο προηγούμενος δορυφόρος από το Ακρωτήριο Kουρού της Γαλλικής Γουιάνας, με έναν από τους πιο ισχυρούς και ασφαλείς εκτοξευτήρες, τον Arianne 5 περί τα τέλη του έτους.

Κύπριοι στην αιχμή της τεχνολογίας

Ο τεχνολογικά εξελιγμένος δορυφόρος Hellas Sat 4, έχει τρεις υπεύθυνους επιστήμονες για τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία του –ένας ειδικός της Lockheed Martin, ένας ειδικός της Hellas Sat και ένας του Κέντρου Τεχνολογίας και Επιστήμης «Βασιλιάς Αμπτούλ Αζιζ», της Σαουδικής Αραβίας. Από πλευράς Hellas Sat, ο επικεφαλής του οργανισμού Hella Sat που είχε αναδείξει εξ αρχής ως στρατηγική την ανέλιξη νέων Κυπρίων και Ελλαδιτών επιστημόνων στον τομέα, ανέθεσε την ευθύνη σχεδιασμού και στενής παρακολούθησης του προγράμματος και της κατασκευής του υπερσύγχρονου δορυφόρου, στον Κύπριο μηχανολόγο δορυφορικών συστημάτων Κενδέα Καραντώνη, που αναδείχθηκε σε έναν εξαιρετικό ειδικό για τέτοιου μεγέθους και τεχνολογίας δορυφόρους, που όπως διαπιστώσαμε, αντιμετωπίζεται με σεβασμό ακόμα και από κορυφαίους ειδικούς του τομέα στην Locheed Martin, που έχουν εμπειρία συμμετοχής σε πέραν των 30 ειδικών διαστημικών προγραμμάτων της NASA.

Το ενιαίο διαστημικό δόγμα συνεχίζεται 

Από πολύ κοντά -κυριολεκτικά- παρακολουθούν την εξέλιξη του κοινού δορυφορικού προγράμματος Ελλάδας – Κύπρου τα τελευταία χρόνια, οι αρμόδιοι υπουργοί των δύο χωρών, ο υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής της Ελλάδας Νίκος Παππάς και ο υπουργός Μεταφορών της Κύπρου Μάριος Δημητριάδης, μαζί με τον γενικό διευθυντή του ελλαδικού υπουργείου και υπεύθυνο για το διαστημικό πρόγραμμα της Ελλάδας, γενικό γραμματέα του υπουργείου για θέματα τηλεπικοινωνιών, Βασίλη Μαγκλάρα.

Από την κατασκευή, τις δοκιμές και την εκτόξευση του Hellas Sat 3 και τώρα τις δοκιμές του Hellas Sat 4, η γνώση και εμπειρία που αποκτήθηκε από τους εκπροσώπους των κυβερνήσεων Ελλάδας και Κύπρου, όπως και η γνώση με την άμεσή τους παρουσία στην καρδιά των κυριότερων κέντρων κατασκευής και σχεδιασμού δορυφόρων, τους επιτρέπει να σχεδιάσουν και να αποφασίσουν το πλαίσιο πολιτικών για διαστημική ανάπτυξη στην κάθε χώρα ξεχωριστά αλλά και νέα κοινά προγράμματα.

Μεταξύ άλλων η Ελλάδα ανακοίνωσε ήδη τη σύσταση της ελληνικής υπηρεσίας διαστήματος (Εταιρεία Διαστημικών Εφαρμογών όπως θα ονομάζεται), με προχωρημένο ήδη πρωτοποριακό αναπτυξιακό πρόγραμμα στον τομέα. Για την Κύπρο, η υλοποίηση και η περαιτέρω προώθηση ερευνητικών διαστημικών προγραμμάτων από φορείς της Κύπρου, είναι αποτέλεσμα της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος, που προώθησε κάτω και από αυτές τις εμπειρίες ο Μάριος Δημητριάδης, ικανοποιώντας και χρόνια αιτήματα του ερευνητικού κλάδου υψηλής τεχνολογίας στην Κύπρο.

Πέτρος Θεοχαρίδης   

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.