Κ.ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΗΣ: Διάλεξη στο Λονδίνο με θέμα «Τρεις Μεγάλοι Κύπριοι»

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΠΡΥΤΑΝΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΗ ΚΑΙ  ΤΕΛΕΤΗ  ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΤΟΥ 15ΟΥ ΧΡΟΝΟΥ  ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ  ΓΙΑ ΤΗN ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΠΟΥ ΟΡΓΑΝΩΝΟΝΤΑΙ ΑΠΌ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ.

ΑΠΟ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2017 – 17 ΜΑΙΟΥ 2018

Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου,  καθηγητής Κώσταντίνος Χριστοφίδης, έδωσε την τελευταία διάλεξη με θέμα   «Τρεις Μεγάλοι Κύπριο»ι,  και απένειμε τα Πιστοποιητικά Παρακολούθησης στην τελετή λήξης του δέκατου πέμπτου   χρόνου διαλέξεων του Ελεύθερου Πανεπιστημίου για την  Ομογένεια του Λονδίνου,  την περασμένη Πέμπτη 17 Μαίου στο οίκημα της Αδελφότητας.

Ο Γραμματέας  της Αδελφότητας Ανδρέας Καραολής, μιλώντας εκ μέρους του  Προέδρου  Αντώνη Γερολέμου,  αφού καλωσόρισε  τον πρύτανη, καθηγητή Κωνσταντίνο Χριστοφίδη, τον Επίσκοπο Τροπαίου Αθανάσιο,  το Μορφωτικό Σύμβουλο Αχιλλέα Χατζηκυριάκου, τον Πρόεδρο της ΠΟΜΑΚ Ανδρέα Παπαευριπίδη, τον Πρόεδρο της Εθνικής Κυπριακής Ομοσπονδίας Χρίστο Καραολή,  την  Προιστάμενη της ΚΕΑ Μαρία Παπαλουκά, τους εκπροσώπους των κομμάτων, σωματείων και οργανώσεων της παροικίας μας  και τους “φοιτητές” του Ελεύθερου  Πανεπιστημίου για την Ομογένεια του Λονδίνου, τόνισε ότι το το γεγονός ότι 34 άτομα  παίρνουν Πιστοποιητικό Παρακολούθησης των διαλέξεων  ενθαρρύνει την Αδελφότητα να  συνεχίσει την οργάνωση των διαλέξεων του Ελεύθερου Πανεπιστημίου.

Τόνισε ότι η Αδελφότητα θα αυξήσει τις προσπάθειες της για τη συμμετοχή της νεολαίας, όχι μόνο στις διαλέξεις, αλλά και στις άλλες εκδηλώσεις της Αδελφότητας. Θα  καλέσει μάλιστα τη νεολαία,  να αναλάβει την οργάνωση μερικών διαλέξεων. Ευχαρίστησε τον πρύτανη για την πολύχρονη και γόνιμη και καρποφόρα συνεργασία του Πανεπιστημίου  Κύπρου με την Αδελφότητα και τον κάλεσε να μεταφέρει την εκτίμηση και τις ευχαριστίες της Αδελφότητας προς το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Κύπρου. Στις διαλέξεις τους, είναι  άρτια προπαρασκευασμένοι, πάντα με φιλική προσέγγιση και με τη βοήθεια των φωτεινών διαφανειών και των ηλεκτρονικών υπολογιστών, κρατούσαν πάντα αμείωτο το ενδιαφέρον των συμπατριωτών μας,

Συγχάρηκε επίσης τον Πρύτανη για τις σύγχρονες, πρωτοποριακές, τολμηρές και τεκμηριωμένες απόψεις του, που εξέφρασε με  σαφήνεια και    που όπως πολύ σωστά ανέπτυξε  μπορούν να αποτελέσουν το κλειδί για την έξοδο μας   από την οικονομκή κρίση, για την ανάκαμψη της οικονομίας, την πρόδο και την ανάπτυξη της Κύπρου.   

Στο σύντομο χαιρετισμό του ο Πολιτιστικός Συμβουλος της Κυπριακής Υπάτης Αρμοστείας Αχιλλέας Χατζηκυριάκου,  μεταξύ άλλων  είπε και τα πιο κάτω. 

Πιστεύουμε ότι η πρωτοβουλία που αναλήφθηκε, από κοινού από την Ελληνική Κυπριακή Αδελφότητα και το Πανεπιστήμιο Κύπρου για τη λειτουργία του Ελεύθερου Παναπιστημίου για την Ομογένεια του Λονδίνου,   αποδεικνύεται εξαιρετικά χρήσιμη και επωφελής, ιδιαίτερα για την Κυπριακή παροικία του Λονδίνου Πρόσθεσε ότι και το Πανεπιστήμιο Κύπρου με αυτή τη συνεργασία  ανοίγει νέες προοπτικές και ορίζοντες,  για προσέλκυση φοιτητών και ακαδημαϊκών από μια χώρα με άριστη ακαδημαϊκή παράδοση και υψηλά επίπεδα εκπαίδευσης, όπως είναι το Ηνωμένο Βασίλειο.

Στο χαιρετισμό του ο Πρόεδρος της ΠΟΜΑΚ  αφού συγχάρηκε το ιστορικό σωματείο της Αδελφότητας για το πλούσιο και πολυσχιδές έργο που προσφέρει στην ομογένεια,   τόνισε ότι πέραν της επιμορφωτικής και εκπαιδευτικής τους σημασίας οι διαλέξεις του Ελεύθερου Πανεπιστημίου έχουν και μια άλλη διάσταση. Την τακτική επαφή των αποδήμων μας με την ιδιαίτερη τους πατρίδα. Μέσα από αυτές τις διαλέξεις έχει ανοιχθεί ακόμα ένας δίαυλος επικοινωνίας της εδώ παροικίας με την Κύπρο,  ο οποίος   ενισχύει πιο πολύ  τους δεσμούς με την Κύπρο και είναι άξιοι συγχαρητηρίων είπε, τόσο οι οργανωτές όσο και όλοι οι συμπατριώτες μας που αφιερώνουν αρκετό χρόνο για να συμμετέχουν στις διαλέξεις. άλεσε το Συμβούλιο να συνεχίσει το πολύμορφο εθνικό, κοινωνικό, φιλανθρωπικό και πολιτιστικό   έργο της Αδελφότητας. για την πρόοδο και προκοπή της ομογένειας

Ο Επίσκοπος Τροπαίου Αθανάσιος, μετέφερε τις ευχές και τις ευλογίες του Αρχιεπισκόπου Γρηγορίου  και  τόνισε ότι δεσμοί της Αδελφότητας με την Εκκλσίας και ιδιαίτερα με τον Αρχιεπίσκοπο Γρηγόριο και τον ίδιο,  είναι πολύ στενοί και μακρόχονοι. Συγχάρηκε τους συμπατριώτες μας που αφιερώνουν αρκετό χρόνο για να συμμετέχουν στις διαλέξεις και συζητούν πολλά και ενδιαφέροντα θέματα. Κάλεσε το Συμβούλιο να συνεχίσει το πλούσιο εθνικό πολιτιστικό και επιμορφωτικό  έργο της Αδελφότητας. για την πρόοδο και πολιτιστική άνοδο της ομογένειας

Ο Πρύτανης Κώστας Χριστοφίδης, αφού συγχάρηκε την Αδελφότητα για τις εθνικές και πολιτιστικές της δραστηριότηττες, όπως και τους συμπατριώτες μας, οι οποίοι  παρακολουθούν με αμείωτο ενδιαφέρον τις διαλέξεις του Ελεύθερου Πανεπιστημίου εξέφρασε τη χαρά του γιατί ο θεσμός αγκαλιάζεται ολοένα από περισσότερους Κυπρίους και έτσι συνεχίζεται  ο   διάλογος μεταξύ του Πανεπιστημίου και της ομογένειας,  ο οποίος συμβάλλει σημαντικά στην πιο στενή επικοινωνία της Κύπρου με τους αποδήμους.

Χαίρομαι που για ακόμα μια χρονιά συναντιόμαστε για να συζητήσουμε και να αναπτύξουμε τις σκέψεις μας για τα όσα τεκταίνονται στον κόσμο, για την όμορφη και παράξενή μας πατρίδα.

Γνωρίζουμε καλά ότι, τα όρια ενός έθνους καθορίζονται από τα όρια της παιδείας του και κατ’ επέκταση από τα όρια των πανεπιστημίων του.  Υπάρχουν πολλοί Κύπριοι, άνδρες και γυναίκες, που χάραξαν τη μοίρα, την πορεία και την ιστορία της πατρίδας μας. Σε τρεις από αυτούς θα αναφερθώ σήμερα, γιατί αποτελούν πρότυπα από τα οποία μπορούμε να αντλήσουμε έμπνευση για να χαράξουμε και να δημιουργήσουμε το δικό μας πρωτότυπο – και γιατί όχι – το δικό μας αντισυμβατικό δρόμο. Εξάλλου, αν δεν είσαι πρόθυμος να ρισκάρεις για το ασυνήθιστο, θα πρέπει να συμβιβαστείς με το συνηθισμένο.

Θα σας μιλήσω λοιπόν για τρεις μεγάλους Κύπριους, έναν αθλητή, ένα αξιωματικό και έναν πολιτικό διανοούμενο. Τι έχουν άραγε κοινό μεταξύ τους; Μα την «παράφορη» και ανιδιοτελή αγάπη για την πατρίδα τους. Η στάση ζωής τους μπορεί να μας διδάξει πολλά. Θα σας μιλήσω αρχικά για μια μεγάλη μορφή του ελληνικού αθλητισμού, τον ήρωα μιας ολόκληρης εποχής, τον Στέλιο Κυριακίδη. 

Γεννήθηκε σ’ ένα φτωχόσπιτο των 2 δωματίων στον Στατό της Πάφου, το Γενάρη του 1910. Ήταν το 5ο παιδί του Γιάννη και της Ελένης Κυριακίδη. Άφησε το σχολείο στα 14 και μπήκε στον αγώνα για επιβίωση. Στον αθλητισμό εντάχθηκε συμπτωματικά. Στους παγκύπριους αγώνες του 1932, μέσα σε 2 μέρες, πέτυχε 4 πρώτες νίκες: στα 1.500, 5.000, 10.000 μέτρα και στον ημι-μαραθώνιο. Ήταν φανερό ότι η Κύπρος ήταν πολύ μικρή για αυτόν. Πήγε, λοιπόν, στην Ελλάδα για να αγωνιστεί και σύντομα έγινε μέλος της εθνικής ομάδας. Το άστρο του έλαμψε στους βαλκανικούς αγώνες του Ζάγκρεμπ το 1934, όπου κατέρριψε το ρεκόρ του ολυμπιονίκη Σπύρου Λούη, κάνοντας τον καλύτερο χρόνο στην Ευρώπη. 

Ο Κυριακίδης ήταν τότε 24 χρονών και όλη η Ελλάδα άρχισε να μιλά γι’ αυτόν· για έναν δρομέα παγκόσμιας κλάσης. Το 1936, συμμετείχε στο μαραθώνιο των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου. Τερμάτισε 11ος και έκανε μια σημαντική γνωριμία που θα αποβεί καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία του. Γνώρισε τον μαραθωνοδρόμο Τζόνι Κέλι, ο οποίος τον προσκάλεσε να λάβει μέρος στο διάσημο Μαραθώνιο της Βοστώνης. To 1938, λοιπόν, ο Στέλιος Κυριακίδης έτρεξε στη Βοστώνη, όπου έτυχε θερμής υποδοχής από όλη την ελληνική κοινότητα. Η φυσική του κατάσταση ήταν εξαιρετική, τον πρόδωσαν όμως τα ολοκαίνουρια αθλητικά παπούτσια που του χάρισαν οι Έλληνες της Βοστώνης. Γιατί… ποτέ δεν τρέχεις ένα μαραθώνιο με καινούρια παπούτσια! Στα μέσα της διαδρομής, ο Κυριακίδης εγκαταλείπει με ματωμένα πόδια προκαλώντας μεγάλη απογοήτευση στους Έλληνες που τον περίμεναν στο τέρμα. 

Λίγο πριν φύγει από τη Βοστώνη επισκέφτηκε τον αθλητικογράφο Jerry Nason και έδωσε μια υπόσχεση: «Μια μέρα θα επιστρέψω και θα κερδίσω τον μαραθώνιο της Βοστώνης».Το 1940 άρχισε ο 2ος παγκόσμιος πόλεμος με τους Ναζί να φθάνουν στην Αθήνα το 41. Ο Ελληνισμός ζει στην εξαθλίωση και την πείνα. Ο Κυριακίδης και η οικογένειά του προσπαθούν να επιβιώσουν. Σε κάθε γωνία της Αθήνας παραμονεύει ο θάνατος. Τα πεινασμένα βλέμματα των παιδιών σημαδεύουν τον Στέλιο Κυριακίδη. Η κατεχόμενη Αθήνα μετατρέπεται σε ένα ατέλειωτο νεκροταφείο. Εκτελέσεις γίνονται καθημερινά. 250.000 άνθρωποι πέθαναν από την πείνα τον 1ο χειμώνα της κατοχής.Το 1946, εν μέσω εμφυλίου πολέμου, σε μια στιγμή που δεν υπήρχε ελπίδα, ο Κυριακίδης αποφασίζει να τρέξει και πάλι στη Βοστώνη για να συγκεντρώσει βοήθεια για τους εξαθλιωμένους Έλληνες. Ήθελε μέσα από την κούρσα του να κάνει γνωστό το δράμα που ζει η Ελλάδα. Ήταν ήδη 36 χρονών· πεινασμένος, εξαθλιωμένος, έξι χρόνια χωρίς προπόνηση. Με τη βοήθεια των Ελλήνων απόδημων φθάνει στην Αμερική τον Απρίλη του ‘46. «Ήρθα να τρέξω για την Ελλάδα» δήλωσε στην άφιξή του. Περνά από ιατρικές εξετάσεις. Στο σκελετωμένο κορμί του και το βασανισμένο του πρόσωπο αποτυπωνόταν ο πόνος ενός ολόκληρου λαού. Οι γιατροί του απαγορεύουν να τρέξει με τον φόβο ότι θα μπορούσε να πεθάνει στη διαδρομή. Επεμβαίνει ο Ελληνοαμερικανός Γιώργος Δημητρακόπουλος λέγοντάς τους ότι η ευθύνη ανήκει στην Ελλάδα. 

Τον αποδέχονται λοιπόν να τρέξει και του πρότειναν για την κούρσα τιμητικά τον αριθμό 1. Εκείνος ζήτησε το 7, τον αριθμό των αρχαίων Ελλήνων, και αμέσως μετά τους είπε πως προτιμά τον αριθμό 77 για να είναι δυο φορές τυχερός. Η ζωή του πατέρα μου, μου είπε ο Δημήτρης Κυριακίδης στην Αθήνα το περασμένο Αύγουστο, είναι γεμάτη εφτάρια, πέθανε το 1987, σε ηλικία 77 χρονών. Το καλοκαίρι του 1987 πήγε στην Κύπρο και ζήτησε να δει όλη την οικογένεια. Ήταν μια αποχαιρετιστήρια επίσκεψη.

Τρέχει με το νούμερο 77. Ο Κυριακίδης κερδίζει στο τελευταίο μίλι το φίλο του Τζόνι Κέλι, νικητή του Μαραθωνίου της Βοστώνης το 1945. Περιγράφει, λοιπόν, ο Κυριακίδης: «η κραυγή ενός Έλληνα μετανάστη με συγκλόνισε. Η ψυχή μου νίκησε το σώμα μου». Τερμάτισε πρώτος φωνάζοντας με όλη τη δύναμη της ψυχής του «Για την Ελλάδα» (ήταν ο πρώτος που το φώναξε). 2 ώρες, 29 λεπτά, 27 δευτερόλεπτα: ήταν ο καλύτερος χρόνος παγκοσμίως το 46.

Ο άνθρωπος που έζησε στη σκιά του θανάτου για 6 χρόνια, έσπασε το εθνικό ρεκόρ κατά 16 λεπτά.

«Καθ’ όλη τη διαδρομή έβλεπα μπροστά μου τα παιδιά μου, την Ακρόπολη και την ελληνική σημαία» δήλωσε αργότερα. «Καλά βρε παιδί μου, πώς έχασες απ’ αυτόν τον κοκαλιάρη κι αδύναμο Έλληνα;» θα ρωτήσει ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν τον Τζόνι  Κέλι. Και αυτός θα απαντήσει: «Πως θα μπορούσα να κερδίσω ποτέ έναν τέτοιον αθλητή; Εγώ έτρεχα για τον εαυτό μου κι αυτός για μια ολόκληρη πατρίδα, έτρεχε για 7 εκατομμύρια πεινασμένους Έλληνες».

Η ημερομηνία ήταν τότε 20 Απριλίου του 1946. Όμως, η μεγάλη νίκη του Στέλιου Κυριακίδη δεν «τελείωσε» στο νήμα. Χρησιμοποιώντας την τεράστια φήμη που απέκτησε, άρχισε μια τεράστια εκστρατεία για τη συλλογή βοήθειας για τον ελληνικό λαό. Τρόφιμα, ρούχα, φάρμακα, χρήματα. Όλοι οι Έλληνες της Αμερικής αγκάλιασαν αυτήν την προσπάθεια. Κατάφερε να γεμίσει δύο ολόκληρα πλοία. Μια βοήθεια που έσωσε χιλιάδες ζωές στην αιμορραγούσα Ελλάδα. Όλη η Αμερική έμαθε για το δράμα της Ελλάδας. Ξύπνησαν συνειδήσεις. Ήταν μια νίκη που αφύπνισε τους Έλληνες, τους υπενθύμισε ότι υπάρχουν, τους υπενθύμισε τις αστείρευτες δυνάμεις του έθνους. 

Τον Μάη του ΄46, στα μέσα του εμφυλίου πολέμου, η Ελλάδα υποδέχεται τον Κυριακίδη ως εθνικό ήρωα. Ένα εκατομμύριο Έλληνες τον επευφημούν από το αεροδρόμιο μέχρι το μνημείο του αγνώστου στρατιώτη.  Το 1947 ο Στέλιος Κυριακίδης γυρνά και πάλι στην Βοστόνη, όχι για να επαναλάβει τον άθλο του 1946, αλλά για να ζητήσει από τους ομογενείς χρήματα. $50,000 για να μπορέσει να πάει η εθνική ομάδα της Ελλάδας στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1948 στο Λονδίνο, εν μέσω εμφυλίου πολέμου. 

Επισκέφτηκε τον Πρόεδρο Χάρυ Τρούμαν στο Λευκό Οίκο και εκείνος έδωσε εντολή στα αμερικανικά πανεπιστήμια να χαρίσουν στην Ελλάδα μεταχειρισμένα όργανα γυμναστικής, για την προπόνηση των Ελλήνων αθλητών της ολυμπιακής ομάδας. Ο Στέλιος Κυριακίδης μάζεψε τελικά το ποσό που χρειαζόταν.  Σύμφωνα με τον Δημήτρη Κυριακίδη, το ποσό συγκεντρώθηκε κυρίως από τους Κύπριους της Αμερικής και η Εθνική Ολυμπιακή ομάδα πήγε τελικά στο Λονδίνο. Επέστρεψε στην Ελλάδα αμέσως μετά τους αγώνες και ξεκίνησε ένα πρόγραμμα για τον παιδικό αθλητισμό. Ένα πρόγραμμα που έδωσε ευκαιρία σε χιλιάδες ελληνόπουλα να ξεφύγουν από τον πόνο και τη φρίκη του εμφυλίου πολέμου.

Ο πατέρας μου, λέει ο Δημήτρης με τα μάτια βουρκωμένα, μάζευε τα φτωχόπαιδα και τα ορφανά από τους δρόμους, τα έφερνε σπίτι και τα τάιζε, μοιραζόμασταν μαζί τους το λίγο φαγητό που είχαμε. Είναι γνωστή η ιστορία του μικρού Αλέκου θα σου την διηγηθώ μια άλλη φορά, μου λέει. Μετά τον θάνατό του, άνοιξα τις κούτες του αρχείου του, μου λέει ο Δημήτρης. Εφημερίδες, περιοδικά αγγλικά, γερμανικά, αμερικανικά, ελληνικά. Ένας ολόκληρος θησαυρός. 

Μου πρότεινε να δοθεί το αρχείο αυτό στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου όπως και έγινε. Ο Στέλιος έφυγες στις 10 Δεκεμβρίου του 1987. Σήμερα, 2 γλυπτά έργα όπου απεικονίζεται ο Σπύρος Λούης να δείχνει το δρόμο στον Στέλιο Κυριακίδη, το πρωτότυπο στον Μαραθώνα και το πιστό αντίγραφό του στη Βοστώνη, θυμίζουν εκείνη τη μεγάλη νίκη. Τον Απρίλιο του 2016 συνάντησα τον πρώην κυβερνήτη της Μασαχουσέτης, και υποψήφιο πρόεδρο Μάικλ Δουκάκη στο Γερεβάν της Αρμενίας. Δίδασκε τότε διεθνείς σχέσεις στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Γερεβάν. 

Όταν μας σύστησαν, ο Δουκάκης μου είπε «Ήμουν 13 χρονών όταν, ο δικός σας, ο Κύπριος Στέλιος Κυριακίδης τερμάτισε πρώτος στο μαραθώνιο της Βοστώνης. Εκείνη την ημέρα ένιωσα πολύ περήφανος που είμαι Έλληνας». Θα διερωτάστε γιατί σας μεταφέρω τον αγώνα του Στέλιου Κυριακίδη. Διότι, το σθένος του, το άκαμπτο πνεύμα του μπροστά στις κακουχίες, η επιμονή και η βεβαιότητά του ότι μπορεί να διακριθεί, η λιονταρίσια καρδιά και η εγκαρτέρησή του είναι χαρακτηριστικά που πρέπει να διακρίνουν κάθε νέο, κάθε άνθρωπο στην προσπάθειά του να πορευτεί στο δικό του μοναχικό και μοναδικό δρόμο.   

Το ταλέντο και η προσήλωση του Στέλιου, αλλά και το τεράστιο ψυχικό απόθεμα και η πειθαρχία σε αυτό που επέλεξε να ακολουθήσει τον οδήγησαν στην επιτυχία. Είναι αυτό, τον μαγικό συνδυασμό που πρέπει να ανακαλύψουν και πάλι οι νέοι του τόπου μας για να πετύχουν τους στόχους τους.

Προχωρώ με το δεύτερο πρόσωπο της αφήγησής μου. Θα σας μιλήσω για μια μοναδική ίσως περίπτωση στρατιώτη που ήταν παρών σε όλους τους κρίσιμους αγώνες της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου. Τον Τάσο Μάρκου.

Γεννήθηκε στο Παραλίμνι το 1936 και μεγάλωσε στα περβόλια του Αγίου Λουκά στην Αμμόχωστο. Εμπνεύστηκε από τους καπετάνιους της ελληνικής επανάστασης. Τολμηρός αξιωματικός, αντάρτης, λογικός, με βαθιά επιτελική κρίση, αγέρωχος. Φεύγει για την Αθήνα το 1954, για να ενταχθεί στη σχολή Ευελπίδων. Δεν κατατάσσεται τελικά, καθώς επιστρέφει στην Κύπρο και εντάσσεται στην ΕΟΚΑ το 55.  Το 56’ θα καταταχθεί στη Σχολή Ευελπίδων για να επιστρέψει και πάλι στον Αγώνα το 1957, όπου θα αναλάβει  τον τομέα της Κυθρέας.  

Τάσος Μάρκου

Την επομένη της απελευθέρωσης, ο Τάσος Μάρκου παρελαύνει σημαιοφόρος στην αγαπημένη του Αμμόχωστο. Του προτείνονται σημαντικές θέσεις στη νεοσύστατη Κυπριακή Δημοκρατία.

«Ό,τι έκανα το έκανα για την πατρίδα» ήταν η απάντησή του στις προτάσεις  και επιστρέφει στην Αθήνα για να τελειώσει τη στρατιωτική σχολή. Υπηρετεί ως αξιωματικός στα ελληνο-βουλγαρικά σύνορα. Το 1961 επιστρέφει στην Κύπρο, υπηρετώντας στη φρουρά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα Χριστούγεννα του 63’ αναλαμβάνει την υπεράσπιση της πρωτεύουσας εν μέσω δικοινοτικών διενέξεων, όπου αναδεικνύεται σε μεγάλη ηγετική μορφή. 

Σε μια επίθεση σε τουρκοκυπριακή συνοικία συνέλαβε πολλούς ένοπλους Τουρκοκύπριους. Έλαβε διαταγή να τους εκτελέσει. «Εγώ είμαι στρατιώτης τους απάντησε, δεν είμαι δολοφόνος, θα τους συμπεριφερθώ ως αιχμαλώτους.» Δημοκράτης και νομιμόφρων, ο Τάσος Μάρκου προειδοποίησε πριν  το πραξικόπημα για τα μαύρα νέφη που έζωναν την πατρίδα μας. «Τα λόγια τα σοφά που δεν έπιασαν τόπο». Γίνεται το προδοτικό πραξικόπημα και αρχίζει η εισβολή. Ο Τάσος Μάρκου στη Μια Μηλιά «φυλάει» Θερμοπύλες. Ήξερε για την προδοσία, «Δεν μπορώ να εμπιστευτώ τους χουντικούς αξιωματικούς. Είμαστε λίγοι, είναι όλα προδομένα, κι εμείς οι λίγοι καλούμαστε να απελευθερώσουμε την Κύπρο» έλεγε. 

Απογοητευμένος, προδομένος, πικραμένος, που όμως δεν δείλιασε. Στρατιώτης της πρώτης γραμμής, σε κάθε αγώνα έδωσε τη μεγάλη μάχη για την αξιοπρέπεια ενός ολόκληρου λαού. Μόνος και αβοήθητος. Ηγέτης. Στην εισβολή ο Τάσος, μέσα στην κόλαση της τουρκικής υπεροπλίας, ήταν μπροστάρης. «Μείναμε, εκεί, στην κόλαση θα πουν αργότερα επιζώντες στρατιώτες του, γιατί ο διοικητής μας ήταν δίπλα μας, ηγέτης». Όταν έσπασε η γραμμή άμυνας, ο Τάσος με μια ομάδα στρατιωτών δεν υποχωρεί. Οδεύει στα υψώματα του Πενταδάκτυλου, πάνω από την Κυθρέα, στα γνώριμα λημέρια του, όπου πολέμησε στον απελευθερωτικό αγώνα του 55’.

15 Αυγούστου, ο τουρκικός στρατός εισέρχεται στην πόλη του Ευαγόρα, στην Αμμόχωστο. Ο Τάσος από τότε βρίσκεται στον κατάλογο των αγνοουμένων. Μετατρέπεται σ΄ έναν ζωντανό θρύλο στη μνήμη ενός ολόκληρου λαού. Το φάντασμά του ελεύθερο στις κορυφές του Πενταδακτύλου, στο Κυπαρισσόβουνο, στον Άγιο Ιλαρίωνα, στο Βουφαβέντο, στην Καντάρα, μας δείχνει το χρέος και τον δρόμο, για απελευθέρωση, για λύση. 

Ο Τάσος δεν υποχώρησε. Η στάση του στέλνει ένα διαχρονικό ιστορικό μήνυμα, σ’ όλους εκείνους που ανοικτά πλέον μας λένε καλύτερα διχοτόμηση παρά λύση.  Επέλεξε γράφει κάποιος «να μείνει αιώνια στην κατεχόμενη Κύπρο, μάρτυρας του μαρτυρίου της, καθιστώντας την τραγωδία της προσωπική τραγωδία. Δεν έφυγε μέσα στο μαζικό κύμα φυγής, την ώρα της ήττας και του ολέθρου. Επέλεξε να χαθεί, μαζί με το χαμό της Κύπρου. Υπάρχουν άνθρωποι που ζουν την ιστορία και άλλοι που την γράφουν».  Ο Τάσος Μάρκου έγραψε λοιπόν ένα κόμματι της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας. Με το θάρρος του, την ακλόνητη αγάπη του για την πατρίδα, «καιόμενος» σ΄ έναν προδομένο αγώνα, ανήχθη σε ήρωα, τον οποίο αξίζει να θυμόμαστε, όταν κλονίζεται η πίστη μας σε αρχές και αξίες. Όταν απέλπιδες, μπορεί να καταφύγουμε σε εύκολους δρόμους και βολικές λύσεις.  

Θα σας μιλήσω για ακόμα έναν αληθινό πατριώτη, τον οποίο θαύμαζα από τα εφηβικά μου χρόνια. Τον Αδάμ Αδάμαντο, πολιτικό διανοούμενο, νεοελληνιστή, με συγγραφικό έργο, εκφραστή του ονείρου και μελετητή του Ομήρου. Έναν άνθρωπο που αγάπησε πραγματικά τον τόπο μας, τολμώντας να έρθει σε ρήξη με τα τετριμμένα και εύηχα συνθήματα της εποχής. 

Ο Αδάμ Αδάμαντος γεννήθηκε στη Δερύνεια τον Σεπτέμβρη του 1904. Ήταν ο πρώτος εκλεγμένος δήμαρχος Αμμοχώστου μετά τα Οκτωβριανά. Μετέτρεψε την Αμμόχωστο σε μια σύγχρονη πόλη. Κατά την περίοδο που διετέλεσε Δήμαρχος, από το 1943  μέχρι το 53, ξεχώρισε για το πνεύμα συναίνεσης που τον διέκρινε. «Έκτισε δημοτικές λαϊκές πολυκατοικίες όχι μόνο στο τμήμα της πόλης που κατοικούσαν Ελληνοκύπριοι αλλά και στον λεγόμενο τουρκομαχαλλά». Διορατικός και διακατεχόμενος από το πνεύμα του πολιτικού ρεαλισμού, δεν δίστασε να εκφράσει την άποψη ότι οι Κύπριοι θα έπρεπε να εστιάσουν στην πολιτική της αυτοκυβέρνησης και όχι της ένωσης.  

Από τους λίγους πολιτικούς που τόλμησαν ίσως να υπερασπιστούν με σθένος τις πεποιθήσεις τους, ανεξαρτήτως κόστους, προέβη σε μια ρεαλιστική ανάγνωση των ιστορικών δεδομένων της εποχής, αντιλαμβανόμενος ότι το όραμα μιας ελεύθερης Κύπρου θα ήταν δυνατό μόνο με την ειρηνική και αρμονική συνεργασία όλων των κοινοτήτων του νησιού. Ο Αδάμαντος έθεσε πάνω από το κόμμα την αγάπη του για την πατρίδα. Τόλμησε δηλαδή, να πράξει το κατά τα φαινόμενα αυτονόητο, δυσνόητο όμως για πολλούς «επαγγελματίες» πολιτικούς ακόμα και σήμερα.

Ο Αδάμαντος είχε από νωρίς κατανοήσει πόσο σημαντική είναι η συνεργασία με όλους τους Κύπριους, για το ευρύτερο καλό. Συνειδητοποίησε ότι, η ειρηνική συμβίωση προϋποθέτει δίκαιη μεταχείριση και αντιμετώπιση, μακριά από μισαλλοδοξίες, εγωκεντρισμούς και φυλετικές – θρησκευτικές εσωστρέφειες.  Γράφει χαρακτηριστικά στο ατελές του ποίημα «Αγέλαος» ο Αλεξανδρινός ποιητής, Κωνσταντίνος Καβάφης:

«Δεν είναι πια καιρός να πολεμούμε ο ένας τον άλλον.

Λόγια σοφά. Μα δεν έπιασαν τόπο.

Στες φοβερές, επάρατες ημέρες

των Κυνός Κεφαλών, της Μαγνησίας, της Πύδνας,

πολλοί εκ των Ελλήνων θα θυμήθηκαν

τα λόγια τα σοφά, που δεν έπιασαν τόπο.»

Ο Αδάμαντος έχασε τις εκλογές του Μάη του 53’ προφανώς γιατί ήταν πολύ διαφορετικός για την εποχή του.  Τα λόγια τα σοφά του Αδάμ Αδάμαντος που δεν έπιασαν τόπο, τα θυμόμαστε και εμείς τις «επάρατες ημέρες» της εισβολής και της κατοχής, τα ανακαλούμε στη μνήμη καθημερινά, γιατί, 43 και πλέον χρόνια τώρα, ζούμε με τις συνέπειες και των δικών μας λαθών, της επιπολαιότητας, της πολιτικής μας μωρίας, της ανικανότητάς μας, σε πολλές περιπτώσεις, να διαβάσουμε και να αποκωδικοποιήσουμε ορθολογικά τη διεθνή πολιτική και τον γεωπολιτικό μας περίγυρο. 

Το καλύτερο μάθημα για όσους έζησαν τον Αδάμαντο και για όσους έχουν την ευκαιρία να μάθουν για το έργο του ήταν ο τρόπος ζωής του, η εντιμότητα με την οποία ενήργησε ως μέλος της Αριστεράς, ως πολιτικός, αλλά κυρίως ως ενεργός πολίτης, υπηρετώντας την πατρίδα του.

Συναινετικός, συμφιλιωτικός, το διαμάντι της «Αριστεράς» όπως τον χαρακτήρισαν, υποστήριξε μέχρι τέλους, με σθένος, τις θέσεις του για αυτοδιάθεση. Για το λόγο αυτό από ίνδαλμα, έγινε «αποδιοπομπαίος τράγος». Χαρακτηρίστηκε ως εχθρός του λαού, λοιδορήθηκε βάναυσα. Τov κατηγόρησαν  επίσης ως αποστάτη συvταγματόφιλo, αγγλόφιλο και προσπάθησαν vα τov παρουσιάσουν, ούτε λίγo, oύτε πoλύ, ως προδότη πoυ υποστήριζε τηv παρoχή συντάγματος και όχι τηv  Ένωση.  Παρόλα αυτά, η πολιτική απομόνωση δεν τον ώθησε να αλλάξει αίφνης τις πεποιθήσεις του. Φαντάζομαι ότι η πολεμική στάση της παράταξής του θα τον πλήγωσε. Η συνείδησή του, όμως, του επέβαλε να τοποθετηθεί ανοικτά για το μέλλον της πατρίδας του.

Όταν έφυγε από το δημαρχείο, 49 χρονών, θέλησε να επανέλθει στην εκπαίδευση. Του έκλειναν, όμως, τις πόρτες σε όλα τα σχολεία της Αμμοχώστου. Αναγκάστηκε να αναζητήσει δουλεία σε άλλη πόλη. Το 1954 προσελήφθη στο Διδασκαλικό Κολλέγιο Μόρφου. Το 1958 το Διδασκαλικό Κολλέγιο μετακομίζει στην Παιδαγωγική Ακαδημία, μαζί και ο Αδάμ Αδάμαντος. Στις 15 Απριλίου του 1959, άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 55 ετών. Κατάρρευσε στην αίθουσα διδασκαλίας, ενώ δίδασκε σε δασκάλους σπουδαστές.

Τάφηκε στην αγαπημένη του Αμμόχωστο. Στον τάφο του μια απλή επιγραφή: «πόσο υπέροχο πράγμα είναι ο άνθρωπος, όταν είναι πραγματικά άνθρωπος».

 Σήμερα, ένας μικρός δρόμος στη Δερύνεια φέρει το όνομα του ως το μόνο ίχνος αναγνώρισης της δημόσιας παρουσίας αυτού του χαρισματικού ανθρώπου. Σε αντίθεση με τον Κυριακίδη, ο απόηχος του Αδάμαντος είναι ασθενής στη συλλογική μνήμη. Όμως ανθρώπους όπως τον Αδάμ Αδάμαντος τους έχουμε σήμερα περισσότερο ανάγκη από ποτέ. Τους χρειαζόμαστε ως φωτεινά παραδείγματα ρεαλισμού, γιατί βάζουν πάνω από τις δικές τους επιθυμίες, πάνω από το ίδιον όφελος και τα λόγια τα ωραία και τα αρεστά, την αγάπη τους για την πατρίδα. 

Δεν υπάρχουν ιδέες, γράφει ο Νίκος Καζαντζάκης, υπάρχουν μονάχα άνθρωποι που κουβαλούν τις ιδέες, κι αυτές παίρνουν το μπόι του ανθρώπου που τις κουβαλάει.

Οφείλουμε στη μνήμη ανθρώπων όπως είναι ο Αδάμ Αδάμαντος, ο Στέλιος Κυριακίδης και ο Τάσος Μάρκου, να ξαναφτιάξουμε την πατρίδα μας. 

Οι Μεγάλοι Κύπριοι μας καλούν με το παράδειγμά τους να είμαστε τολμηροί, να μην απογοητευόμαστε, να μην σταματάμε με την πρώτη δυσκολία, αλλά να κινούμαστε προσηλωμένοι στο στόχο και το σκοπό μας. Μας υπενθυμίζουν, επίσης, ότι αξίζει να θυσιαζόμαστε για αξίες και ιδανικά που υπερβαίνουν το εγώ και το προσωπικό μας συμφέρον.

Αγαπητές και αγαπητοί φίλοι,

Πίστευα και πιστεύω, ότι τη μοίρα των λαών δεν την καθορίζουν, ούτε τα κόμματα, ούτε τα πολιτικά κινήματα, ούτε οι λεγόμενες λαϊκές μάζες που έχουν βέβαια τον ιστορικό τους ρόλο. Αναγνωρίζω βέβαια το ρόλο τους. Τη μοίρα των λαών όμως, την καθορίζουν πάντα μερικοί εκλεκτοί άνθρωποι που έχουν τη δυνατότητα να συγχρονίζουν το εσωτερικό τους ρολόι με το ρολόι της ιστορίας.

Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ανακαλύψει νέους ωκεανούς αν δεν έχει το θάρρος να απομακρυνθεί από την ακτή έγραφε πριν από ένα αιώνα ο Γάλλος συγγραφέας και Νομπελίστας, André Gide

Σε αυτό τον σκληρό, δύσκολο και ανταγωνιστικό κόσμο που ζούμε, το μέλλον ανήκει στους καινοτόμους, τους τολμηρούς, τους οραματιστές. 

Πατριωτισμός, όμως στις αρχές του 21ου αιώνα, είναι να κάνεις τομές, να μην ικανοποιείσαι με τη στασιμότητα, να αντιμάχεσαι τα οργανωμένα συμφέροντα που στηρίζουν ένα αναχρονιστικό στάτους κβο σε έναν κόσμο που αλλάζει,  να εμπνέεις τους άλλους με το έργο σου και τη στάση σου,  και να τους κινητοποιείς για να συνεισφέρουν και αυτοί. Να προσπαθείς να θωρακίζεις πολιτικά, θεσμικά, πολιτισμικά, και οικονομικά τη χώρα σου, επινοώντας νέους θεσμούς και μεταρρυθμίζοντας διαρκώς του υφιστάμενους, έτσι ώστε να προσαρμόζονται στο συνεχώς μεταβαλλόμενο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον.

Πατριωτισμός είναι να  χρησιμοποιείς τον ορθολογισμό για να αναλύεις τον κόσμο γύρω σου και να δρας συγκροτημένα, στρατηγικά και μεθοδικά για το δημόσιο συμφέρον. Να αντιμάχεσαι τη  χυδαία και τοξική  τακτική του λαϊκισμού, της υστερίας και της αναμόχλευσης του πάθους, η οποία αποσκοπεί στη χειραγώγηση των πολιτών. Να λειτουργείς με  μυαλό, όραμα και έλλογο πάθος,  όχι με αχαλίνωτο ή μιντιακά επιτηδευμένο συναίσθημα.

Πατριωτισμός είναι να είσαι οραματιστής, να ατενίζεις το μέλλον εξοπλισμένος με μια στοχαστική αποτίμηση του παρελθόντος. Να χαράζεις μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους που εδράζονται σε ρεαλιστική, αξιόπιστη ανάλυση των δεδομένων και των δυνατοτήτων, και να δουλεύεις μεθοδικά για τους στόχους αυτούς, με ήθος και έμπνευση, χωρίς φανφάρες, αλλά με σύνεση και αρχές.

Πατριωτισμός είναι να έχεις ρεαλιστική επίγνωση κάθε φορά τι προάγει την εθνική κυριαρχία και το εθνικό συμφέρον. Να ξέρεις ότι στην παγκοσμιοποιημένη εποχή των σύνθετων προβλημάτων, το εθνικό συμφέρον προάγεται όχι αποχωρώντας από, ή διστάζοντας να συμμετέχεις σε, διεθνείς συσσωματώσεις αλλά, αντιθέτως, το εθνικό συμφέρον ενισχύεται όταν οι εθνικές κυριαρχίες συνενώνονται σε ένα μεγαλύτερο πλαίσιο. Πατριωτισμός, σήμερα, είναι ο ανυποχώρητος ευρωπαϊσμός, όχι η εθνική αναδίπλωση.  

Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι εάν σήμερα ήταν ανάμεσα μας ο Στέλιος Κυριακίδης, ο Αδάμ Αδάμαντος και ο Τάσος Μάρκου, θα ενέπνεαν έναν ολόκληρο λαό προς αυτή την κατεύθυνση. Η αγάπη τους για την πατρίδα ήταν τέτοια που παρέβλεψαν το ατομικό συμφέρον. 

Σήμερα θα μας καλούσαν να θέσουμε τα επιμέρους συμφέροντά μας στην υπηρεσία του κοινού καλού, χτίζοντας θεσμούς, παράγοντας πολιτισμό, γνώση, και έρευνα και δημιουργώντας μια οικονομία γνώσης που δεν μας εξασφαλίζει απλώς την επιβίωση, αλλά δίνει ευκαιρίες στους νέους να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. 

Γιατί, σε τελική ανάλυση, ο πατριωτισμός δημιουργεί εμπιστοσύνη στους θεσμούς, δίνει νόημα στο συλλογικό βίο, παρέχει χώρο στη δημιουργία. 

Μιλήσαμε για τρείς Μεγάλους Κύπριους Πατριώτες. Μαζί με τόσους άλλους πατριώτες και πατριώτισσες της χώρας, φωτίζουν την ύπαρξή μας, εμπνέουν τις προσπάθειές μας, και μας δίνουν την απαραίτητη ώθηση να προχωρήσουμε, όταν, αντιμέτωποι με την κομματοκρατία, την αναξιοκρατία και τη διαφθορά, το ηθικό μας κινδυνεύει να καμφθεί. Να είσαι απόγονος τους σημαίνει να μην παραδίδεις τα όπλα, να μην παραιτείσαι, να θέλεις να βαδίσεις το δρόμο που αυτοί άνοιξαν.

Ο Στέλιος Κυριακίδης έτρεξε για 7 εκατομμύρια πεινασμένους Έλληνες!  

Έλεγα στους απόφοιτους μας το περασμένο καλοκαίρι ότι ήρθε η ώρα, να τρέξουν για σχεδόν ένα εκατομμύριο Κύπριους που αναζητούν το ιστορικό τους πεπρωμένο. 

Όλοι εμείς πρέπει να τρέξουμε για αυτή την σκοτεινή, αλλά συνάμα φωτεινή πατρίδα. 

Σας ευχαριστώ!

Απονομή Πιστοποιητικών Παρακολούθησης

Ακολούθησε  συζήτηση και ο κ. Χριστοφίδης απάντησε σε πολλές ερωτήσεις  και στη συνέχεια έγινε  η απονομή Πιστοποιητικών Παρακολούθησης, σε όλους,  όσοι παρέστησαν  σ τις διαλέξεις του Ελεύθερου Πανεπιστημίου για την Ομογένεια του Λονδίνου.

Στη δεξίωση που ακολούθησε δόθηκε η ευκαιρία στον κ Χριστοφίδη και στον κ Ταΐφάκο, να συνεχίσουν την ανταλλαγή απόψεων, για το Πανεπιστήμιο Κύπρου,  την οικονομική κρίση και τα πολλά προβλήματα που έφερε στην Κύπρο.

Η Οργανωτική Επιτροπή των διαλέξεων, αποτελούμενη από τους  Ανδρέα Καραολή, Νίνο Κουμέττου, Νίκο Αργυρίδη και  Σάββα Παυλίδη, μαζί με τη Δόξα Κωμοδρόμου και Ηλιάνα Μιλτιάδους (Λευκωσία) εκφράζουν τις θερμές τους ευχαριστίες στους χορηγούς επικοινωνίας, Ραδιοφωνικό σταθμό LGR, τις εφημερίδες “Παροικιακή” και “Ελευθερία” το Hellenic TV, το ΚΥΠΕ, το ΡΙΚ για την πολύχρονη συμβολή τους,  στην προβολή των διαλέξεων του Ελεύθερου Πανεπιστημίου στο Λονδίνο.

πηγή: ΕΚ Αδελφότης Η.Β

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.