1974, Το έγκλημα στον Σύσκληπο – Η εν ψυχρώ δολοφονία αμάχων ηλικιωμένων

Γράφει ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΡΟΥΤΗΣ

Ένα από τα εγκλήματα ασύλληπτης βαρβαρότητας που διέπραξαν οι Τούρκοι σε βάρος αμάχων Ελληνοκυπρίων το καλοκαίρι του 1974 ήταν στο χωριό Σύσκληπος

Ένα από τα εγκλήματα ασύλληπτης βαρβαρότητας που διέπραξαν οι Τούρκοι σε βάρος αμάχων Ελληνοκυπρίων το καλοκαίρι του 1974 ήταν στο χωριό Σύσκληπος της επαρχίας Κερύνειας. Μια ιστορία που δεν διαφέρει από αυτές της Άσσιας, του Παλαίκυθρου, της Μαράθας, της Αλόας και της Τόχνης, πλην όμως για κάποιους ιδιαίτερους λόγους δεν έγινε όλα αυτά τα χρόνια ευρέως γνωστή.

Κοντά στα δεκατέσσερα άτομα κατά μία εκδοχή και πέριξ των είκοσι κατά μίαν άλλη, άνδρες και γυναίκες που δεν κατάφεραν να διαφύγουν από το χωριό τους, εκτελέστηκαν εν ψυχρώ λίγο μετά το μεσημέρι της 3ης Αυγούστου του 1974 ενώ βρισκόντουσαν όλοι μαζί στον ηλιακό ενός σπιτιού.

Ο μέσος όρος ηλικίας αυτών των Συσκληπιωτών που ξέμειναν ήταν κοντά στα 70. Οι νεαρότεροι ήταν το ζευγάρι και τα παιδιά της οικογένειας που είχε το σπίτι. Οι υπόλοιποι μαζεύτηκαν λοιπόν μετά την κατάληψη του χωριού στο σπίτι του Ευγένιου. Ήταν ο γέρος ο Χατζηηράκλης με τη γυναίκα του, τα ηλικιωμένα αδέλφια Παπαγεωργίου, ο Βιολάρης με τη γυναίκα του, ο Νικόλας ο Τένζερης, η Χρυσταλλού, η Χαριτού και μερικοί άλλοι.

Το σπίτι φιλοξενίας, όπως έχουμε πληροφορηθεί αλλά και όπως έχουμε διαπιστώσει σε πρόσφατη επίσκεψή μας, βρισκόταν προς τα έξω του χωριού και δέσποζε του κάμπου που απλωνόταν κάτω από τις νότιες παρυφές του Πενταδακτύλου.

Αν και το έγκλημα το οποίο θα θυμίσουμε σήμερα είναι παραδεκτό και από μέρος των Τούρκων, μέχρι σήμερα δεν έχουν ανευρεθεί τα οστά των αμάχων Ελληνοκυπρίων. Κλιμάκια της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους έχει διενεργήσει τα τελευταία χρόνια πέραν των είκοσι ανασκαφών στην ευρύτερη περιοχή του χωριού, χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Γίνεται λόγος για την ανεύρεση κάποιων οστών που αντιστοιχούν σε δύο επίσης ηλικιωμένα άτομα, που και αυτά εγκλωβίστηκαν αλλά δεν βρισκόντουσαν στο μοιραίο σπίτι την 3η Αυγούστου 1974.

«Πλήρωσε» ένας!

Ο Σύσκληπος βρίσκεται στους πρόποδες της κορυφής Κυπαρισσόβουνο, νοτιοδυτικά της οροσειράς του Πενταδακτύλου και απέχει τρία περίπου χιλιόμετρα ανατολικά του Λάρνακας της Λαπήθου.

Προ της εισβολής αριθμούσε καμιά τρακοσαριά κατοίκους, οι πλείστοι των οποίων ασχολούνταν με την κτηνοτροφία και τη γεωργία.

Κατά την τουρκική εισβολή δηλώθηκαν ως αγνοούμενα πρόσωπα 28 κάτοικοι του Συσκλήπου, εκ των οποίων τα πλείστα δεν έχουν εντοπισθεί μέχρι σήμερα.

Όπως γράψαμε και πιο πάνω, το συγκεκριμένο έγκλημα σε βάρος αμάχων είναι εν μέρει παραδεκτό και από την τουρκική πλευρά. Μάλιστα, επειδή η Άγκυρα μας έχει συνηθίσει όλα αυτά τα χρόνια με το να ενεργεί στα όρια της νομιμότητας, έτσι και στην προκειμένη υπόθεση δεν έμεινε με σταυρωμένα τα χέρια. Τα επόμενα μετά την τουρκική εισβολή χρόνια διέταξε «έρευνα» για τη δολοφονία των αμάχων στον Σύσκληπο και διενεργήθηκαν ανακρίσεις. Ένας Τουρκοκύπριος από το γειτονικό τουρκοκυπριακό χωριό Φώττα, ονόματι Αλί, όπως μάθαμε, συνελήφθη, οδηγήθηκε στην Τουρκία, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε φυλάκιση.

Το βιβλίο του Erol

Ωστόσο, οι πληροφορίες που δημοσιεύονται στο βιβλίο του Erol Mutemcimler, Τούρκου συγγραφέα, ερευνητή και καθηγητή Φυσικής (κάποια περίοδο δίδαξε και στο τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό), υπό τον τίτλο «Άγνωστες πτυχές της ειρηνευτικής επιχείρησης – Κύπρος νησί υπό πώληση», ανατρέπουν τον ισχυρισμό ότι στο έγκλημα που διαπράχθηκε στον Σύσκληπο είχε συμμετοχή μόνο ένας Τουρκοκύπριος. Στο ίδιο βιβλίο, το οποίο κυκλοφόρησε λίγο μετά το σχέδιο Ανάν και το δημοψήφισμα του 2004 ασκώντας εντονότατη κριτική στην τότε πολιτική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για το Κυπριακό, φιλοξενούνται αυτούσια απομνημονεύματα και ημερολόγια Τούρκων αξιωματικών οι οποίοι είχαν πάρει μέρος στην εισβολή του 1974.

Το ημερολόγιο του Σαλίχ

Για τη συγκεκριμένη ιστορία ενδιαφέρουσα είναι η αναφορά από τα απομνημονεύματα του συνταγματάρχη πεζικού Σαλίχ Γκιουλέργιουζ (Salih Guleryuz), ο οποίος υπηρέτησε κατά την εισβολή στην Κύπρο ως υποδιοικητής στην ταξιαρχία καταδρομών.Κράτησε ημερολόγιο από τις 16 Ιουλίου έως τις 4 Οκτωβρίου του 1974.

Ο Σύσκληπος καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό μετά την εκεχειρία της 23ης Ιουλίου και συγκεκριμένα στις 26-27 Ιουλίου 1974. Αντιγράφουμε αποσπάσματα που έχουν σχέση με τον Σύσκληπο από τα απομνημονεύματα του Τούρκου συνταγματάρχη, όπως παρατίθενται στο βιβλίο του Erol:

26 Ιουλίου 1974: «…Συνεχίζονται ακόμη οι σποραδικοί πυροβολισμοί στον Σύσκληπο, όπου βρίσκονται τα αντιαεροπορικά πυροβόλα του εχθρού. Αργά το απόγευμα ο Σύσκληπος καταλήφθηκε…».

27 Ιουλίου 1974: «…Εισηγήθηκα στον διοικητή της ταξιαρχίας να δω τις μονάδες πέριξ του Αγίου Ερμολάου και του Συσκλήπου… Πήραμε το αμάξι μαζί με τον Ερόλ Τοκμπάκ και περάσαμε για πρώτη φορά από το χωριό Σύσκληπος με χαρά. Για πρώτη φορά περνούσαμε από τα χωριά που πήραμε από τους Ελληνοκύπριους…».

28 Ιουλίου 1974: «…Κοντά στο χωριό Σύσκληπος πήραμε μπόλικα αβγά και κότες, αλλά αυτά θα αρκέσουν μόνο για 10-15 ημέρες τις μονάδες…».

31 Ιουλίου 1974: «…Μπήκα σε ένα σπίτι στον Σύσκληπο. Υπάρχει καθαρή κουζίνα και ζεστό και κρύο νερό. Υπάρχουν άλμπουμ με έγχρωμες φωτογραφίες …».

3 Αυγούστου 1974: «…Μάθαμε ότι 14 από τους Ελληνοκύπριους που έμειναν στο χωριό Σύσκληπος σκοτώθηκαν το βράδυ σε ένα σπίτι. Αυτό το έκαναν ένας πυροβολητής υπαξιωματικός, δύο στρατιώτες καταδρομείς και δύο πολεμιστές (σ.σ. μάλλον εννοεί Τουρκοκύπριους ενόπλους). Λήφθηκαν οι καταθέσεις των στρατιωτών μέχρι αργά…».

4 Αυγούστου 1974: «Κατά τις πρωινές ώρες ήρθε ο συμμαθητής μου ο επιτελικός αρχηγός του σώματος στρατού, συνταγματάρχης Μαχμούτ Μπογουσλού. Πήγαμε μαζί στον Σύσκληπο και βρήκαμε το σπίτι όπου σκοτώθηκαν οι Ελληνοκύπριοι πολίτες. Σκοτώθηκαν από πυρά με αυτόματα τυφέκια στον προθάλαμο ενός σπιτιού κοντά στο ορνιθοτροφείο του χωριού. Οκτώ (8) άτομα ήταν πάνω στις πολυθρόνες και στις καρέκλες πνιγμένα στο αίμα, διάτρητα από σφαίρες στο στήθος και στο κεφάλι. Στο έδαφος υπήρχαν ακόμα πέντε (5) νεκρά άτομα, άνδρες και γυναίκες. Κοντά στην είσοδο της πόρτας πάνω σε μια καρέκλα υπήρχε ακόμη ένα (1) πτώμα χωρίς κεφάλι. Εκεί κοντά ήταν και ένα κορίτσι, Ελληνοκυπριόπουλο ηλικίας 11-12 χρονών… Την είδαμε ενώ προγευματίζαμε με τους στρατιώτες μου στο ορνιθοτροφείο του Συσκλήπου. Όταν μας είδε αυτή, είπε απελπισμένα καλημέρα, χαμογελώντας…».

Διίστανται οι πληροφορίες για τα θύματα

Από τα πιο πάνω, είναι πέρα από ξεκάθαρο ότι ένας Τούρκος συνταγματάρχης καταγράφει στο ημερολόγιό του ένα ειδεχθές έγκλημα που διαπράχθηκε σε βάρος κάποιων φτωχών, άοπλων και ανήμπορών ανθρώπων, οι οποίοι δεν κατάφεραν να Αναφορά στα όσα καταγράφονται υπό μορφή ημερολογίων και απομνημονευμάτων Τούρκων αξιωματικών κατά την εισβολή του 1974 στο βιβλίο του Erol έκαμε πρώτη (και με δημοσιεύματα στον «Π») η συνάδελφος Σεβγκιούλ Ουλουντάγ.

Από τα αριθμητικά στοιχεία πάντως που παραθέτει ο Τούρκος στρατιωτικός εξάγεται το ότι τα θύματα ήταν 14. Σε αυτόν τον αριθμό συνηγορούν και τα στοιχεία που διατηρεί το γραφείο της ΔΕΑ. Όμως κάποιες άλλες πληροφορίες και μαρτυρίες που υπάρχουν αναφέρουν ότι στο συγκεκριμένο σπίτι βρισκόντουσαν εκείνη την τραγική μέρα 21 άτομα, εκ των οποίων σκοτώθηκαν τα 20.

Το έγκλημα (και από τα επίσημα αρχεία αλλά και από τη μαρτυρία που υπάρχει) διαπράχθηκε το απόγευμα της 3ης Αυγούστου 1974. Εξ ου και την επομένη μέρα ο ταγματάρχης Σαλίχ Γκιουλέργιουζ μαζί με τον ομόβαθμό του Μαχμούτ Μπογουσλού θέλησαν να επιθεωρήσουν το σπίτι.

Ως ιστορία όμως είναι σημαντικό και το ότι επέζησε αυτού του άγριου εγκλήματος ένα κοριτσάκι. Ένα παιδί μπροστά στα μάτια του οποίου εκτυλίχθηκε ένα πολλαπλό φονικό και όχι μόνο!

Ο «Π» προσπάθησε και την εντόπισε. Μιλάει για πρώτη φόρα για όσα έζησε εκείνες τις συγκλονιστικές ώρες και εμείς καταγράψαμε ίσως μία από τις πιο συγκλονιστικές ιστορίες. 

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΡΟΥΤΗΣ

Ο Σωτήρης Παρούτης γεννήθηκε στη Γιαλούσα το 1965. Σπούδασε στο Τμήμα Γεωλογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (1984-1989). Βρίσκεται στη μάχιμη δημοσιογραφία από το 1990. Εργάστηκε σε διάφορες εφημερίδες και ραδιοσταθμούς. Διετέλεσε κοινοβουλευτικός συντάκτης από το 1992-2002. Με την εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΗΣ» συνεργάζεται από την πρώτη ημέρα της έκδοσης της (Φεβρουάριος 1999). Από το 2003 μέχρι σήμερα κατέχει τη μία εκ των δύο θέσεων αρχισυντακτών.

One thought on “1974, Το έγκλημα στον Σύσκληπο – Η εν ψυχρώ δολοφονία αμάχων ηλικιωμένων

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.